Bitwa pod Charleroi

Bitwa pod Charleroi, nazywana też bitwą nad Sambrą, rozegrała się w dniach 21–23 sierpnia 1914 roku w Belgii, w widłach rzek Sambry i Mozy. Była jedną z bitew granicznych, które zadecydowały o losach pierwszej fazy wojny na zachodzie.

Ostrzeżenia Lanrezaca

Dowódca francuskiej 5 Armii, generał Charles Lanrezac, od początku wojny ostrzegał naczelne dowództwo, że Niemcy nacierają przez Belgię znacznie większymi siłami, niż sądzono. Joffre długo lekceważył te ostrzeżenia. Dopiero gdy stało się jasne, że niemieckie prawe skrzydło obchodzi francuskie armie od północy, 5 Armia została przesunięta nad Sambrę, na lewe skrzydło wojsk francuskich, obok przybywającego z Wielkiej Brytanii korpusu ekspedycyjnego.

Naprzeciw Francuzów stanęły dwie armie niemieckie: 2 Armia generała Karla von Bülowa, nacierająca od północy przez Sambrę, i 3 Armia generała Maxa von Hausena, zbliżająca się od wschodu, znad Mozy.

Przebieg

21 sierpnia oddziały niemieckie opanowały kilka przepraw na Sambrze, zanim Francuzi zdążyli je obsadzić. 22 sierpnia francuska piechota próbowała odrzucić Niemców za rzekę, ale jej kontrataki załamywały się pod ogniem, a straty były bardzo wysokie. W tym czasie niemiecka artyleria ostrzeliwała już forty oblężonej twierdzy Namur, która broniła styku rzek.

23 sierpnia armia Hausena sforsowała Mozę w rejonie Dinant, zagrażając prawemu skrzydłu Lanrezaca. Tego samego dnia żołnierze niemieccy dopuścili się w Dinant masowej egzekucji mieszkańców, jednej z największych zbrodni na ludności cywilnej w czasie inwazji na Belgię. Francuskiej 5 Armii groziło okrążenie. Wieczorem 23 sierpnia Lanrezac wydał rozkaz odwrotu, nie uzgadniając go w pełni z Brytyjczykami, którzy walczyli tego dnia pod Mons.

Znaczenie

Odwrót 5 Armii uratował ją przed zniszczeniem, ale odsłonił prawe skrzydło Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego i zmusił również Brytyjczyków do odwrotu. 25 sierpnia padła twierdza Namur. Rozpoczął się wielki odwrót wojsk francuskich i brytyjskich, który zatrzymał się dopiero nad Marną. Lanrezac, choć jego ostrzeżenia okazały się trafne, został na początku września usunięty ze stanowiska. Zastąpił go generał Louis Franchet d’Espérey.