Ajn od-Dole premierem Persji

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 27 kwietnia 1915 roku, że nowym premierem Persji został książę Abdolmadżid Mirza, znany pod tytułem Ajn od-Dole. Zastąpił Hasana Pirnię, Moszira od-Dole, którego rząd upadł dzień wcześniej pod naciskiem Rosji i Wielkiej Brytanii. Encyclopaedia Iranica datuje nominację ogólnie na kwiecień 1915 roku, a część zestawień podaje jako pierwszy dzień urzędowania 1 maja. Ajn od-Dole objął jednocześnie ministerstwo wojny.

Razem z premierem zmienił się minister spraw zagranicznych. Brytyjska chronologia nazywa nowego ministra „Mohtashem ed Douleh”. Najpewniej chodzi o Hasana Esfandiariego, noszącego tytuł Mohtaszam os-Saltane, którego zestawienia perskich ministrów wymieniają jako szefa dyplomacji od 1 maja do początku lipca 1915 roku. Był doświadczonym urzędnikiem. W latach 1908–1921 przewodniczył między innymi komisji granicznej z Turcją, był gubernatorem Urmii i Azerbejdżanu oraz kilkakrotnie ministrem, a w latach 30. i 40. stał na czele Madżlisu, perskiego parlamentu.

Książę z dawnej epoki

Ajn od-Dole miał w 1915 roku 70 lat. Był wnukiem szacha Fath Alego z dynastii Kadżarów i zięciem szacha Mozaffara ad-Dina, u którego służył jeszcze na dworze następcy tronu w Tebrizie. Po wstąpieniu Mozaffara na tron w 1896 roku zrobił karierę w stolicy: był gubernatorem Teheranu, w 1903 roku ministrem spraw wewnętrznych, a od 1904 roku premierem.

Jego pierwsze rządy przeszły do historii jako wstęp do rewolucji konstytucyjnej. Próbował ratować skarb państwa cięciami wydatków dworu i nowymi podatkami, twardo obchodził się z duchowieństwem i umacniał wpływy belgijskich urzędników w administracji celnej. Przeciw sobie zjednoczył kupców, duchownych i zwolenników reform. Gdy władze Teheranu kazały wychłostać kilku kupców handlujących cukrem, wybuchły protesty, które doprowadziły do nadania Persji konstytucji. Szach zdymisjonował Ajn od-Dole pod koniec lipca 1906 roku. W 1908 roku, gdy szach Mohammad Ali rozpędził parlament, Ajn od-Dole pojechał jako gubernator do Azerbejdżanu, by stłumić powstanie konstytucjonalistów w Tebrizie, ale nic nie wskórał.

Rząd dla wszystkich

Po dymisji wymuszonej przez Ententę na czele rządu stanął więc polityk starej daty, dawny przeciwnik ruchu konstytucyjnego. Według Encyclopaedia Iranica Ajn od-Dole starał się jednak ułożyć gabinet tak, by zadowolić wszystkie strony. Ministrem spraw wewnętrznych został, w dużej mierze pod naciskiem Brytyjczyków, książę Abdolhosejn Mirza Farmanfarma, również członek dynastii i zięć Mozaffara ad-Dina, który utrzymywał z Brytyjczykami bliskie stosunki.

Nowy rząd nie wyprowadził Persji z pułapki, w której tkwiła od początku wojny. Na północnym zachodzie wciąż walczyli Turcy i Rosjanie, a w połowie kwietnia do Urmii dotarła regularna armia osmańska. Na południu niemieccy agenci podburzali plemiona przeciw Brytyjczykom. Gabinet przetrwał niewiele ponad dwa miesiące. Demokraci w Madżlisie nie ufali Farmanfarmie i wykorzystali tureckie wtargnięcie w okolice Kermanszahu, by go zaatakować. Ajn od-Dole stanął po stronie swojego ministra i w lipcu 1915 roku cały rząd podał się do dymisji. W sierpniu na urząd premiera powrócił Mostowfi ol-Mamalek.