Australijczycy zdobywają jacht Komet

O świcie 11 października 1914 roku niewielki australijski okręt patrolowy Nusa wpłynął do ustronnej zatoki na północnym wybrzeżu Nowej Brytanii, niedaleko osady Talasea. Stał tam na kotwicy Komet, rządowy jacht Nowej Gwinei Niemieckiej, od wybuchu wojny ukrywający się przed Australijczykami. Niemcy dali się całkowicie zaskoczyć i statek został zdobyty bez jednego wystrzału.

Jacht gubernatora

Komet zbudowano w 1911 roku w Niemczech. Był zgrabnym parowcem o długości około 64 metrów, stacjonującym w Rabaulu. Woził urzędników kolonialnych w podróżach inspekcyjnych po rozległej kolonii i utrzymywał łączność z odległymi posterunkami. W brytyjskich zestawieniach bywa nazywany kanonierką, ale uzbrojenie miał symboliczne: jedno lekkie działko i karabin maszynowy. Ważniejsza była jego radiostacja.

Gdy w sierpniu 1914 roku do Rabaulu zbliżała się australijska eskadra, Komet opuścił port. Przez kolejne tygodnie krążył między ukrytymi kotwicowiskami na wybrzeżach Nowej Brytanii i sąsiednich wysp. Według australijskich historyków marynarki w połowie września dotarł aż na wyspę Angaur w archipelagu Palau, gdzie oddał węgiel niemieckiemu krążownikowi pomocniczemu Prinz Eitel Friedrich. Na początku października wrócił do swojej dawnej kryjówki, zatoki nazywanej przez Niemców Komethafen.

Poranek z brzytwą

Tymczasem kolonia skapitulowała, a Australijczycy zaczęli przeczesywać jej wybrzeża. Wykorzystywali do tego Nusę, mały rządowy parowiec niemieckiej administracji, zdobyty we wrześniu w Kavieng na Nowej Irlandii i uzbrojony w jedno działo. Dowodził nim komandor John Jackson, brytyjski oficer marynarki od lat służący na wodach australijskich, a na pokładzie płynął oddział piechoty podpułkownika Johna Patona. Jackson poprowadził statek przez nieoznaczone na mapach rafy i rankiem 11 października zaskoczył Kometa w zatoce.

Według relacji Australijczyków kapitan jachtu był w połowie porannego golenia, gdy abordażowa grupa weszła na pokład. Do niewoli trafiło kilku Niemców (według różnych relacji pięciu lub sześciu, łącznie z kapitanem) i 52 marynarzy z Nowej Gwinei. Paton meldował z zadowoleniem, że statek zdobyto bez uszkodzeń, a radiostacja jest na pokładzie i działa. Niektóre australijskie źródła podają datę 10 października, ale większość opracowań wskazuje 11 października.

HMAS Una

Komet odprowadzono do Rabaulu, a potem do Sydney, gdzie przezbrojono go w kilka dział. 17 listopada 1914 roku wszedł do służby w Royal Australian Navy jako HMAS Una. Do końca wojny patrolował wody Nowej Gwinei i okolicznych wysp. Przewiózł też na Nową Gwineę dwa samoloty wojskowe, co bywa przedstawiane jako pierwszy przypadek użycia australijskiego okrętu w roli transportowca lotnictwa. Po wycofaniu z marynarki przez wiele lat pływał jako pilotówka w zatoce Port Phillip w Australii.

Brytyjska kronika wydarzeń wojny odnotowała zdobycie Kometa jako ostatni akt działań wojennych na wodach Australazji. Było to tylko częściowo prawdą. Nusa już tydzień później przechwyciła kolejne niemieckie jednostki, a Australijczycy przez kilka następnych tygodni zajmowali pozostałe wyspy dawnej kolonii.