Bolszewicy zajmują Merw

Według brytyjskiej chronologii wojny 18 sierpnia 1918 roku wojska bolszewickie zajęły Merw, dzisiejsze miasto Mary w Turkmenistanie. Dokładnego dnia nie da się ustalić. Brytyjska historia oficjalna F.J. Moberly’ego podaje tylko, że po bitwie pod Bajramały bolszewicy przepędzili wojska rządu zakaspijskiego „przez Merw do Duszaku”, a źródła radzieckie piszą ogólnie, że w sierpniu Czerwoni zajęli Bajramały i Merw. Miasto mogło więc przejść w ich ręce kilka dni wcześniej, niż notuje chronologia.

Merw leżał w oazie nad Murgabem, na skraju pustyni Kara-kum, i był największym ośrodkiem wschodniej części obwodu zakaspijskiego. W lipcu przyłączył się do powstania przeciw władzy Taszkentu. Zatrzymany tam przez robotników komisarz rządu Turkiestanu Pawieł Połtoracki, który przyjechał na rozmowy z powstańcami, został w nocy na 22 lipca rozstrzelany razem ze swoimi towarzyszami. Teraz miasto wróciło do bolszewików. Dla rządu w Aszchabadzie był to ciężki cios. Charles Ellis, brytyjski oficer i uczestnik walk w Zakaspiu, podkreśla, że nawadniana oaza Merwu dostarczała stolicy obwodu większości żywności. Bolszewicy zyskali też całą linię kolejową z Merwu do twierdzy Kuszka przy granicy afgańskiej. Jej załoga nie przeszła na stronę powstańców, a w kuszkańskim arsenale leżały działa, amunicja i inne zapasy, które pozwoliły lepiej uzbroić wojska Taszkentu.

Rozbite wojska zakaspijskie zatrzymały się dopiero pod Duszakiem, a potem cofnęły do stacji Kaachka. Mieszkańcy oaz Merwu i Tedżenu cierpieli w tych tygodniach rabunki obu stron, a do tego napady turkmeńskiego wodza Aziz-chana, który wykorzystał zamęt, najechał Tedżen i rabował go, a na wieść o nadejściu bolszewików wycofał się za granicę afgańską.

Następnego dnia, 19 sierpnia, generał Wilfrid Malleson podpisał w Meszhedzie porozumienie z wysłannikiem rządu zakaspijskiego. Brytyjczycy obiecali broń, pieniądze i udział swoich żołnierzy w walce, w zamian za prawo do korzystania z portu w Krasnowodsku, zakaz wywozu bawełny i zniszczenie kolei, gdyby zbliżali się po niej Turcy lub Niemcy. Malleson ściągał już posiłki z kordonu wschodnioperskiego: kolejne kompanie 19 Pułku Pendżabskiego, a później także 28 Pułk Lekkiej Kawalerii. Około 500 Pendżabczyków podpułkownika Knollysa przekroczyło granicę i pod koniec sierpnia stanęło pod Kaachką obok Zakaspijczyków. Merw pozostał w rękach bolszewików aż do jesieni. Wojska zakaspijskie wkroczyły do niego dopiero 1 listopada, po przegranej przez Czerwonych bitwie pod Duszakiem.