Francuzi zajmują Roye

17 marca 1917 roku czołowe oddziały francuskiej 3 Armii generała Georges’a Humberta weszły do Roye, miasteczka nad rzeką Avre w departamencie Somma, leżącego tuż za niemiecką linią frontu. Niemcy nie bronili go. Na całym odcinku od Andechy po Oise porzucili okopy, które trzymali od jesieni 1914 roku, i cofali się na Linię Hindenburga. Francuski komunikat wojenny donosił wieczorem, że straże przednie wkroczyły do Roye w pościgu za oddziałami nieprzyjaciela, które wysadzały w powietrze skrzyżowania ulic, i że około 800 cywilów, których Niemcy nie zdążyli wywieźć, zgotowało żołnierzom entuzjastyczne powitanie. Niektóre opracowania podają datę 18 marca, ale zarówno francuski komunikat, jak i depesza marszałka polnego Douglasa Haiga mówią, że Francuzi weszli do miasta 17 marca.

Roye miało zostać zdobyte w zupełnie inny sposób. Grupa armii Północ generała Louisa Franchet d’Espérey szykowała natarcie, które miało przełamać niemiecki front na wąskim odcinku między Lassigny a Roye, gdzie teren sprzyjał szybkiemu uderzeniu. Plan zakładał nawet odcięcie Niemców w północnej części występu wokół Roye. Ograniczony atak, na który zgodził się w końcu generał Robert Nivelle, miał ruszyć po 36-godzinnym ostrzale artyleryjskim, zaczynającym się właśnie 17 marca. Niemcy go uprzedzili. Gdy wszystko wskazywało, że odchodzą, Francuzi skrócili przygotowanie artyleryjskie i 17 marca 3 Armia ruszyła naprzód. O odcięciu nikogo nie było już mowy, więc pościg skierowano bardziej na wschód. Na lewym skrzydle Francuzi szli ramię w ramię z brytyjską 4 Armią, z którą granica przebiegała odtąd od szosy z Amiens do Roye przez Offoy nad Sommą ku Saint-Quentin.

Miasto, do którego weszli żołnierze, było ruiną. Według kronikarza okupacji w departamencie Somma, księdza Charles’a Calippe’a, walki z 1916 roku wyrządziły w Roye szkody, które dało się naprawić, ale przed odwrotem Niemcy systematycznie niszczyli zakłady przemysłowe, wywozili, co się dało, i ścinali drzewa. W ostatniej nocy wysadzili dworzec i ratusz, zbudowany w latach 1775–1777, z którego rano 17 marca nie zostało prawie nic. Miny przecięły drogi dojazdowe i ulice. Tego samego dnia Francuzi zajęli Lassigny i przekroczyli w kilku miejscach szosę z Roye do Noyon. Brali jeńców, ale prawdziwej walki nie było: Niemcy zostawili tylko straże tylne z karabinami maszynowymi.

Pościg szedł szybko. Następnego dnia francuska kawaleria weszła do Nesle, gdzie spotkała się z kawalerią brytyjską, a wkrótce potem 3 Armia doszła do Ham nad Sommą. Jej czołówki posunęły się w ciągu kilku dni o kilkadziesiąt kilometrów, ale zaopatrzenie z trudem nadążało za nimi po zniszczonych drogach i mostach. Według francuskich komunikatów mieszkańców odzyskanych miejscowości, bez dachu nad głową i bez żywności, musiało karmić wojsko. Roye nie cieszyło się długo wolnością. Wiosną 1918 roku, w czasie wielkiej niemieckiej ofensywy, Niemcy znów zajęli miasto i ostatecznie stracili je dopiero w sierpniu 1918 roku.