Mostowfi ol-Mamalek ponownie premierem Persji
- Kategoria:
- Polityka
- Front:
- Bliski Wschód
- Data:
- 19 stycznia 1918
- Autor:
- Natalia
- Tagi:
- Persja, Ahmad Szah, Wielka Brytania, Rosja
Brytyjska chronologia wojny notuje pod 19 stycznia 1918 roku, że premierem Persji w miejsce Ajn od-Dole został Mostowfi ol-Mamalek, a ministrem spraw zagranicznych, po Ala os-Saltane, Moszawer ol-Mamalek. Zestawienia perskich rządów podają różne daty tej zmiany. Biografia Mostowfiego w perskiej Wikipedii mówi, że jego gabinet powstał 28 deja 1296 roku według kalendarza irańskiego, czyli 18 stycznia 1918 roku, co niemal zgadza się z chronologią. Perska lista premierów, oparta na urzędowym wydawnictwie o rządach Iranu, przyjmuje jednak 17 deja, czyli 7 stycznia, a anglojęzyczne zestawienia 16 stycznia. Pewne jest tylko, że rząd Ajn od-Dole, powołany w listopadzie 1917 roku, przetrwał niespełna dwa miesiące.
Czwarty raz u władzy
Mirza Hasan Chan Asztiani, Mostowfi ol-Mamalek, stawał na czele rządu już po raz czwarty. Ostatnio szach Ahmad powierzył mu urząd w sierpniu 1915 roku. Wtedy próbował lawirować między Ententą a Niemcami, a w grudniu tego roku ustąpił, gdy Rosjanie zbliżali się do Teheranu, a część deputowanych uciekła do Kumu. Uchodził za polityka uczciwego, popularnego i niezależnego od obcych mocarstw, a perscy demokraci, którzy zwalczali gabinet Ajn od-Dole, byli mu przychylni, podobnie jak w 1910 roku, gdy popierali jego kandydaturę na regenta. Szefem dyplomacji został Ali Koli Chan Ansari, Moszawer ol-Mamalek, zawodowy dyplomata, który prowadził już ten resort zimą 1915 i 1916 roku i dobrze znał Rosję.
Kraj w ruinie
Nowy rząd przejmował kraj w katastrofalnym położeniu. Madżlis nie obradował od jesieni 1915 roku, władza Teheranu na prowincji była słaba, a zachodnie i północne prowincje, przez które od trzech lat przechodziły armie rosyjskie i tureckie, były zniszczone i ogarnięte głodem. Wojska rosyjskie po rewolucji bolszewickiej rozpadały się i odchodziły na północ, sprzedając broń i plądrując po drodze wsie. W ich miejsce od zachodu wchodzili Brytyjczycy, którzy obsadzili właśnie Kasr-e Szirin i przygotowywali przejazd misji wojskowej przez Persję na Kaukaz. Perscy radykałowie domagali się końca wszelkiej obcej interwencji i wycofania wszystkich obcych wojsk, ale kraj nie miał armii, która mogłaby wymusić poszanowanie jego neutralności.
Mostowfi utrzymał się u władzy około trzech i pół miesiąca. Pod koniec kwietnia 1918 roku zastąpił go jeden z przywódców Bachtiarów, Nadżafkoli Chan Samsam os-Saltane, a Moszawer ol-Mamalek kierował dyplomacją jeszcze do czerwca. Perscy biografowie Mostowfiego podkreślają, że w czasie wielkiego głodu lat 1917–1919 wspierał głodujących z własnego majątku.