Ajn od-Dole ponownie premierem Persji
- Kategoria:
- Polityka
- Front:
- Bliski Wschód
- Data:
- 19 listopada 1917
- Autor:
- Łukasz Skowroń
- Tagi:
- Persja, Ahmad Szah, Wielka Brytania, Rosja
19 listopada 1917 roku książę Abdolmadżid Mirza, znany pod tytułem Ajn od-Dole, po raz drugi został premierem Persji. Tak datują początek jego urzędowania perskie zestawienia rządów: 28 abana 1296 roku według kalendarza irańskiego. Zastąpił Ala os-Saltane, którego gabinet według tych samych zestawień zakończył działalność dwa dni później, 30 abana, czyli 21 listopada. Encyclopaedia Iranica datuje nominację ogólnie na miesiąc safar 1336 roku według kalendarza muzułmańskiego, który zaczął się w połowie listopada. Brytyjska chronologia wojny notuje zmianę rządu dopiero pod 24 listopada.
Szach Ahmad po raz drugi powierzył rząd człowiekowi z dawnej epoki. Ajn od-Dole, wnuk szacha Fath Alego z dynastii Kadżarów, miał 72 lata. W latach 1904–1906 był wszechwładnym premierem szacha Mozaffara ad-Dina, a jego twarde rządy pchnęły kraj ku rewolucji konstytucyjnej. Wiosną 1915 roku stał już raz na czele wojennego rządu, który upadł po nieco ponad dwóch miesiącach. Jego poprzednik, blisko osiemdziesięcioletni dyplomata Ala os-Saltane, objął urząd w czerwcu, ale z powodu wieku i choroby niewiele zdziałał. Według brytyjskiej chronologii pozostał w nowym gabinecie ministrem spraw zagranicznych.
Nowy premier przejmował kraj w ciężkim położeniu. Persja była formalnie neutralna, ale od 1914 roku jej zachodnie i północne prowincje były polem walk wojsk rosyjskich, tureckich i brytyjskich. W 1917 roku zaczynała się klęska głodu, którą historycy wiążą z nieurodzajem, rekwizycjami obcych armii i rozpadem handlu. Wiadomość o przewrocie bolszewickim w Piotrogrodzie zapowiadała z kolei koniec rosyjskiej obecności w kraju. Korpus generała Baratowa, który od 1915 roku walczył w zachodniej Persji, rozprzęgał się coraz bardziej. Część jego żołnierzy chciała tylko wracać do domu, a jeden z oddziałów, około tysiąca ludzi podpułkownika Łazara Biczerachowa, odcięty od głównych sił i bez żywności, przeszedł tej jesieni tymczasowo pod rozkazy brytyjskiego dowództwa w Mezopotamii.
Ajn od-Dole nie zdołał zbudować trwałej większości. Encyclopaedia Iranica pisze, że jego rząd nie miał poparcia Brytyjczyków, zwalczali go teherańscy demokraci, a deputowani z Azerbejdżanu krytykowali jego ministrów. Gabinet przetrwał niespełna dwa miesiące. W styczniu 1918 roku premierem został znowu Mostowfi ol-Mamalek.