Niemcy przyjmują propozycję neutralizacji kotliny Konga

22 sierpnia 1914 roku rząd niemiecki zgodził się na belgijską propozycję, by kolonie leżące w afrykańskiej strefie wolnego handlu, tak zwanym konwencjonalnym dorzeczu Konga, pozostały neutralne. Odpowiedź przekazano za pośrednictwem Hiszpanii, która po wybuchu wojny reprezentowała w Berlinie interesy Belgii. Tego samego dnia Niemcy złożyły podobną deklarację na ręce ambasadora Stanów Zjednoczonych, z prośbą o przekazanie jej rządom Francji i Belgii.

Propozycja sprzed dwóch tygodni

Belgia wystąpiła z inicjatywą neutralizacji 9 sierpnia. Powoływała się na akt końcowy konferencji berlińskiej z lat 1884–1885, który pozwalał państwom posiadającym kolonie w strefie wolnego handlu uzgodnić ich neutralność na czas wojny. Bruksela chciała w ten sposób uchronić Kongo Belgijskie przed walkami, na które jego siły kolonialne nie były przygotowane. Więcej o tej propozycji piszemy w artykule Belgia proponuje neutralizację kotliny Konga.

Zgoda, która przyszła za późno

W połowie sierpnia Niemcy mieli dobre powody, by poprzeć neutralizację. Ich kolonie były odcięte od metropolii przez brytyjską flotę, a Togo właśnie padało pod ciosami wojsk brytyjskich i francuskich. Neutralność Afryki Środkowej pozwoliłaby ochronić przede wszystkim Niemiecką Afrykę Wschodnią i Kamerun.

Wielka Brytania i Francja nie zamierzały jednak rezygnować z przewagi. Liczyły na szybkie zajęcie niemieckich kolonii, portów i radiostacji. Poza tym walki w Afryce już trwały: w połowie sierpnia Niemcy zajęli Tavetę w brytyjskiej Afryce Wschodniej, a 22 sierpnia niemiecki parowiec zaatakował belgijskie posterunki nad jeziorem Tanganika. Alianci uznali, że Niemcy same naruszyły neutralność strefy.

Znaczenie

Propozycja neutralizacji upadła. Wojna objęła całą Afrykę Środkową i Wschodnią, a walki w Niemieckiej Afryce Wschodniej trwały aż do listopada 1918 roku. Kongo Belgijskie stało się aktywnym uczestnikiem konfliktu. Jego wojska, Force Publique, walczyły w Kamerunie i Afryce Wschodniej, a w 1916 roku zajęły Taborę.