Rząd Łyzohuba

W pierwszych dniach maja 1918 roku hetman Pawło Skoropadski skompletował pierwszy rząd Państwa Ukraińskiego. Na czele Rady Ministrów stanął 66-letni Fedir Łyzohub, ziemianin i doświadczony działacz samorządowy z Połtawszczyzny. Brytyjska chronologia wojny notuje pod 9 maja, że prezydentem Ukrainy ogłoszono „Ustymowycza”, a Skoropadski pozostał hetmanem. Ta informacja jest błędna. Państwo hetmańskie nie miało prezydenta, a Mykoła Ustymowycz był przez jeden dzień kandydatem na szefa rządu. Rozkaz o mianowaniu Łyzohuba nosi datę 3 maja, pierwsze posiedzenie rządu pod jego przewodnictwem odbyło się 7 maja, a 9 maja gabinet postanowił ogłosić deklarację programową. Część ukraińskich opracowań podaje jako początek jego urzędowania 10 maja.

Nieudany początek

Gdy 29 kwietnia Skoropadski przejął władzę, miał gotowych zaledwie kilku kandydatów na ministrów. Szefem rządu, czyli według nowych przepisów atamanem Rady Ministrów, zamierzał uczynić Mykołę Sachno-Ustymowycza, ziemianina i hodowcę koni, jednego z założycieli konserwatywnej Ukraińskiej Hromady Ludowej, organizacji, która przeprowadziła przewrót. Ustymowycz podpisał razem z hetmanem ustawy o tymczasowym ustroju państwa, które przez cały okres hetmanatu pełniły rolę konstytucji. Jeszcze tego samego dnia zaproponował teki ministerialne działaczom Ukraińskiej Partii Socjalistów-Federalistów, najbardziej umiarkowanej z ukraińskich partii socjalistycznych, ale jej kierownictwo zakazało członkom wchodzenia do rządu.

Następnego dnia Ustymowycza wezwał szef sztabu niemieckiego dowództwa w Kijowie, generał Wilhelm Groener. W obecności dyplomatów niemieckich i austriackich omawiano kandydatury ministrów, a Ustymowycz zgadzał się na wszystko, co proponowali sojusznicy. Wrażenia nie zrobił. Poseł austro-węgierski określił go w raporcie jako postać „niezbyt reprezentacyjną”. Tego samego dnia grupa wpływowych ziemian z Połtawszczyzny przekonała hetmana, że Ustymowycz nie nadaje się na premiera. Kandydat wycofał się, tłumacząc się chorobą. Kompletowanie gabinetu Skoropadski powierzył historykowi Mykole Wasyłence, członkowi władz partii kadetów, który przez kilka dni pełnił obowiązki szefa rządu. Do wieczora 2 maja gotowy był trzon gabinetu, a hetman powiadomił o tym listownie feldmarszałka Hermanna von Eichhorna oraz posłów Niemiec i Austro-Węgier.

Premier z Połtawy

Łyzohuba Skoropadski znał tylko ze słyszenia. Urodzony w 1851 roku w Sedniowie pod Czernihowem, pochodził ze starego rodu kozackiej starszyzny. Jego brat Dmytro, rewolucjonista-narodnik, został stracony w 1879 roku za udział w przygotowaniach do zamachu na cara Aleksandra II. Sam Fedir przez blisko piętnaście lat kierował zarządem ziemstwa guberni połtawskiej, w latach 1915–1917 doradzał namiestnikowi Kaukazu w sprawach samorządu, a po rewolucji lutowej kierował wydziałem w rosyjskim ministerstwie. Należał do umiarkowanie konserwatywnych oktiabrystów. Hetman pisał we wspomnieniach, że reputacja Łyzohuba mówiła sama za siebie i że po krótkich telegraficznych pertraktacjach przyjechał on do Kijowa i przyjął propozycję. Nowy premier objął także ministerstwo spraw wewnętrznych.

Gabinet kadetów

W pierwszym składzie rząd liczył ośmiu ministrów, a kluczowe teki spraw zagranicznych, wojskowych, rolnictwa i spraw wewnętrznych pozostawały jeszcze nieobsadzone. Wasyłenko objął oświatę i tymczasowo sprawy zagraniczne, finanse dostał Anton Rżepecki, sprawiedliwość Mychajło Czubynski, syn autora słów hymnu „Szcze ne wmerła Ukrajina”. Ministrem wojny został generał Ołeksandr Rohoza, dawny dowódca armii rosyjskiej. Ministrem spraw zagranicznych hetman chciał uczynić Dmytra Doroszenkę, ale Niemcy podejrzewali go o sympatie proaustriackie i nominacja zapadła dopiero 20 maja. Wtedy też skład rządu był kompletny. Przeważali w nim fachowcy, w większości Ukraińcy z pochodzenia, i członkowie rosyjskiej Partii Konstytucyjno-Demokratycznej. Kandydatury ministrów uzgadniano z niemieckim dowództwem i ambasadą.

Ukraińskie partie socjalistyczne zbojkotowały gabinet i oskarżały go o nieukraiński, ziemiański charakter. Zjednoczone w Ukraińskim Związku Narodowo-Państwowym, próbowały przez Niemców wymusić udział w rządzie i obsadę kluczowych resortów, ale Groener odrzucał te żądania. Rząd Łyzohuba przetrwał z kilkoma zmianami do listopada 1918 roku. Upadł, gdy po klęsce Niemiec Skoropadski ogłosił federację z przyszłą, niebolszewicką Rosją.