Unia Bukowiny z Rumunią

28 listopada 1918 roku (15 listopada według kalendarza juliańskiego, którym posługiwała się wtedy Rumunia) w Czerniowcach zebrał się Kongres Generalny Bukowiny, zwołany przez rumuńską Radę Narodową. Pod przewodnictwem jej prezesa, ziemianina i polityka Iancu Flondora, kongres jednomyślnie uchwalił „bezwarunkowe i wieczyste zjednoczenie Bukowiny w jej dawnych granicach, aż po Czeremosz, Kołaczyn i Dniestr, z Królestwem Rumunii”. Bukowina była drugą po Besarabii krainą, która w 1918 roku ogłosiła połączenie z Rumunią.

Kraj dwóch narodów

Księstwo Bukowiny należało do monarchii Habsburgów od 1775 roku. Było krajem wielonarodowym. Według spisu z 1910 roku na około 800 tysięcy mieszkańców przypadało blisko 39 procent Rusinów, czyli Ukraińców, przeszło 34 procent Rumunów, a także liczni Niemcy, Żydzi i Polacy. Rumuni przeważali na południu, Ukraińcy na północy, a w samych Czerniowcach, mieście wielojęzycznym, mieszkali wszyscy. W 1916 roku ententa obiecała Bukowinę Rumunii w tajnym traktacie.

Gdy jesienią 1918 roku monarchia się rozpadała, oba narody wysunęły swoje roszczenia. 27 października Rumuni zebrali w Czerniowcach zgromadzenie, które wybrało Radę Narodową z Flondorem na czele. Ukraiński komitet krajowy domagał się przyłączenia północnej części Bukowiny do państwa ukraińskiego, które 1 listopada przejęło władzę we Lwowie, a wkrótce przyjęło nazwę Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. 6 listopada Ukraińcy przejęli władzę w Czerniowcach, a austriacki namiestnik przekazał administrację ich przywódcy Omelianowi Popowiczowi i rumuńskiemu politykowi Aurelowi Onciulowi, który działał bez upoważnienia Rady Narodowej. Rumuńscy przywódcy schronili się w rezydencji metropolity i prosili o pomoc wojsko rumuńskie.

Wkroczenie wojska

Rząd Marghilomana wysłał żołnierzy straży granicznej i żandarmów do Suczawy i innych miast na południu kraju. 11 listopada do Czerniowców wkroczyła rumuńska 8 Dywizja generała Iacoba Zadika. Ukraińskie oddziały i władze opuściły miasto bez walki. Następnego dnia Rada Narodowa przyjęła tymczasową ustawę o władzy w kraju i powołała rząd z Flondorem na czele. W kolejnych dniach wojsko rumuńskie zajęło całą Bukowinę.

Kongres

Kongres Generalny obradował w sali synodalnej rezydencji metropolitów w Czerniowcach. Liczył około stu delegatów, w większości Rumunów. Za unią głosowali także przedstawiciele Niemców bukowińskich oraz sześciu przedstawicieli tutejszych Polaków. Większość reprezentantów Ukraińców i Żydów odmówiła udziału w obradach, które uważali za niereprezentatywne. Na sali byli goście z Besarabii, m.in. Pantelimon Halippa, a także z Siedmiogrodu.

Kongres wysłał depeszę hołdowniczą do króla Ferdynanda I z prośbą, by przyjął Bukowinę pod swoje berło, oraz telegramy do rządów Francji, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Włoch. Po zamknięciu obrad pochód przeszedł pod ratusz, gdzie Flondor ogłosił mieszkańcom przyłączenie kraju do Rumunii. Burmistrz zapowiedział, że plac przed ratuszem będzie odtąd nosił nazwę placu Zjednoczenia.

Co dalej

Kilka dni później delegacja z Flondorem na czele pojechała do Jass, by przekazać uchwałę władzom rumuńskim. Król zatwierdził unię dekretem z 31 grudnia 1918 roku. Ukraińcy nie pogodzili się z utratą północnej Bukowiny, ale zajęci walką z Polakami o Lwów nie byli w stanie jej odzyskać. Międzynarodowe uznanie przyniósł traktat pokojowy z Austrią, podpisany w Saint-Germain-en-Laye 10 września 1919 roku. Bukowina pozostała w granicach Rumunii do 1940 roku, gdy jej północną część zajął Związek Radziecki.