Wielka Brytania anektuje Cypr

5 listopada 1914 roku, w dniu, w którym Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Imperium Osmańskiemu, król Jerzy V wydał na posiedzeniu Tajnej Rady rozporządzenie o aneksji Cypru. Wyspa, formalnie wciąż część posiadłości sułtana, została włączona do imperium brytyjskiego. Jej mieszkańcy, dotąd poddani osmańscy, stawali się poddanymi brytyjskimi.

Dzierżawa od sułtana

Brytyjczycy byli na Cyprze od 36 lat. Na mocy konwencji zawartej 4 czerwca 1878 roku, tuż przed kongresem berlińskim, Imperium Osmańskie oddało im wyspę w zarząd. W zamian Wielka Brytania zobowiązała się bronić azjatyckich posiadłości sułtana przed Rosją, która właśnie pokonała Turcję w wojnie. Cypr miał być dla Royal Navy bazą we wschodniej części Morza Śródziemnego, choć jego znaczenie zmalało już w 1882 roku, gdy Brytyjczycy zajęli Egipt z Aleksandrią i Kanałem Sueskim. Zwierzchnictwo sułtana pozostało, a Londyn płacił Konstantynopolowi coroczną sumę, wyliczoną z nadwyżki dochodów wyspy.

Gdy Turcja stanęła po stronie Niemiec, ta konstrukcja straciła sens. Brytyjczycy uznali konwencję z 1878 roku za nieważną i ogłosili aneksję. W praktyce niewiele się zmieniło: wyspą nadal rządził brytyjski wysoki komisarz, wtedy Hamilton Goold-Adams, i działały te same instytucje. Większość mieszkańców wyspy stanowili prawosławni Grecy, wśród których od dawna żywe było dążenie do enosis, czyli połączenia z Grecją. Muzułmańska mniejszość turecka przyjęła aneksję ze spokojem, a jej przywódcy zapewniali wysokiego komisarza o lojalności.

Wyspa jako karta przetargowa

Już rok później Cyprem próbowano handlować. W październiku 1915 roku, gdy Bułgaria przystąpiła do wojny przeciw Serbii, Londyn zaproponował oddanie wyspy Grecji, jeśli ta ruszy Serbii na pomoc zgodnie z sojuszem z 1913 roku. Rząd w Atenach, w którym po dymisji Elefteriosa Wenizelosa górę wzięli zwolennicy neutralności króla Konstantyna I, odrzucił ofertę po kilku dniach. Brytyjczycy więcej jej nie ponowili.

Aneksję uznała Turcja w traktacie w Lozannie w 1923 roku. Dwa lata później, w 1925 roku, Cypr został formalnie brytyjską kolonią koronną, a wysoki komisarz przyjął tytuł gubernatora. Niepodległość wyspa uzyskała dopiero w 1960 roku.