Koniec bitwy pod Tangą

5 listopada 1914 roku Indyjski Korpus Ekspedycyjny „B” zakończył zaokrętowanie na transportowce stojące przed Tangą. Tak skończyła się wyprawa, która 16 października wyruszyła z Bombaju, by zdobyć całą Niemiecką Afrykę Wschodnią. Około 8 tysięcy żołnierzy generała majora Arthura Aitkena przegrało z mniej więcej tysiącem askarysów podpułkownika Paula von Lettow-Vorbecka.

Po klęsce 4 listopada

Dzień wcześniej główne natarcie na miasto zakończyło się pogromem. Dwa bataliony wdarły się wprawdzie do Tangi, ale słabsze oddziały indyjskie na lewym skrzydle załamały się pod ogniem, dodatkowo zaatakowane przez rozdrażnione strzelaniną roje dzikich pszczół. Niemiecki kontratak na bagnety zamienił odwrót w ucieczkę. Wieczorem resztki korpusu zebrały się przy plażach, na których wylądowały.

W nocy z 4 na 5 listopada miasto przez kilka godzin było niemal bez obrony, bo wskutek nieporozumienia część niemieckich oddziałów się z niego wycofała. Brytyjczycy o tym nie wiedzieli. Aitken uznał, że jego wojska nie są zdolne do dalszej walki, i rozkazał wrócić na statki.

Ewakuacja

Zaokrętowanie odbywało się w pośpiechu. Na brzegu zostawiono większość tego, co wcześniej wyładowano: karabiny, karabiny maszynowe, setki tysięcy naboi, telefony polowe, odzież i zapasy. Rano 5 listopada oficer wywiadu korpusu, kapitan Richard Meinertzhagen, udał się pod białą flagą do niemieckich pozycji. Przekazał leki dla rannych i przeprosiny Aitkena za to, że brytyjskie okręty ostrzelały niemiecki szpital. Uzgodniono też sprawę rannych. Ranni oficerowie brytyjscy, którzy dostali się do niewoli, zostali zwolnieni na słowo honoru, że nie będą więcej walczyć w tej wojnie.

Straty korpusu wyniosły według brytyjskich danych ponad 800 zabitych i rannych, w tym około 360 zabitych, a także około 150 zaginionych. Niemcy stracili około 150 ludzi. Lettow-Vorbeck zdobył tak dużo broni i amunicji, że mógł uzbroić kilka nowych kompanii. Dla kolonii odciętej od Niemiec przez brytyjską blokadę był to nieoceniony łup.

Skutki

Nie powiodło się również natarcie pomocnicze. Dwa dni wcześniej wojska generała Jamesa Stewarta odparto pod Longido na północny zachód od Kilimandżaro. Brytyjski plan szybkiego zdobycia niemieckiej kolonii upadł. Kierownictwo działań w Afryce Wschodniej przejęło od rządu Indii Ministerstwo Wojny w Londynie, które postanowiło na razie ograniczyć się do obrony Brytyjskiej Afryki Wschodniej.

Aitken zapłacił za klęskę karierą. Został odwołany, a dowództwo w Afryce Wschodniej przejął po nim generał Richard Wapshare. W 1915 roku Aitkena cofnięto do stopnia pułkownika. W Wielkiej Brytanii przez długi czas niewiele pisano o bitwie, a oficjalna historia wojny nazwała ją później jedną z najbardziej znaczących porażek w dziejach brytyjskiego wojska.

Dla Lettow-Vorbecka Tanga była pierwszym wielkim zwycięstwem. Wzmocniła jego pozycję wobec gubernatora kolonii Heinricha Schneego, który wolałby uniknąć wojny, i dodała pewności siebie jego askarysom. Niemiecki dowódca prowadził odtąd przez cztery lata kampanię, w której wiązał w Afryce Wschodniej wielokrotnie większe siły aliantów.