Wielka Brytania wypowiada wojnę Niemcom

4 sierpnia 1914 roku o godzinie 23 czasu londyńskiego, czyli o północy w Berlinie, upłynął termin brytyjskiego ultimatum wobec Niemiec. Berlin nie zapewnił, że uszanuje neutralność Belgii, a jego wojska od rana posuwały się w głąb belgijskiego terytorium. Od tej chwili Wielka Brytania znajdowała się w stanie wojny z Niemcami.

Ostatnie godziny pokoju

Przez cały dzień w Londynie czekano na odpowiedź, która nie nadeszła. Po południu premier Herbert Henry Asquith poinformował Izbę Gmin o wysłaniu ultimatum. Wieczorem przed Pałacem Buckingham i na ulicach Westminsteru zebrały się tłumy, śpiewając patriotyczne pieśni. Gdy zegar Big Bena wybił godzinę 23, wojna stała się faktem. Król Jerzy V zapisał tego wieczoru w dzienniku, że była to straszna katastrofa, ale nie z winy Wielkiej Brytanii.

Niemieckiemu ambasadorowi w Londynie, księciu Karolowi Lichnowsky’emu, przekazano dokumenty stwierdzające stan wojny. Lichnowsky, który do końca starał się zapobiec konfliktowi między oboma krajami, opuścił Londyn kilka dni później.

Wojna całego imperium

Decyzja Londynu oznaczała, że do wojny przystąpiło całe Imperium brytyjskie. Dominia i kolonie nie prowadziły wówczas samodzielnej polityki zagranicznej, więc z chwilą wypowiedzenia wojny przez Wielką Brytanię w stanie wojny znalazły się także Kanada, Australia, Nowa Zelandia, Związek Południowej Afryki i Indie Brytyjskie. O wielkości ich udziału w wojnie decydowały jednak rządy poszczególnych dominiów, które niemal natychmiast zadeklarowały pomoc.

Dlaczego Wielka Brytania walczyła

Bezpośrednim powodem była sprawa Belgii, której neutralność Wielka Brytania gwarantowała od 1839 roku. Minister spraw zagranicznych Edward Grey i większość rządu uważali jednak, że stawka jest większa. Zwycięstwo Niemiec nad Francją i Rosją dałoby im dominację na kontynencie, a niemiecka flota zagrażałaby bezpieczeństwu Wysp Brytyjskich. Dla opinii publicznej to los małej, napadniętej Belgii stał się jednak najważniejszym argumentem za wojną.

Wielka Brytania była przygotowana przede wszystkim na morzu. Jej flota od kilku dni stała na pozycjach wojennych, a dowództwo nad przemianowaną na Grand Fleet flotą główną obejmował admirał John Jellicoe. Armia lądowa, niewielka w porównaniu z armiami kontynentalnymi, rozpoczynała mobilizację i przygotowania do wysłania korpusu ekspedycyjnego do Francji.

Znaczenie

4 sierpnia 1914 roku wojna, która zaczęła się jako konflikt austro-serbski, objęła wszystkie wielkie mocarstwa Europy. Wraz z przystąpieniem Wielkiej Brytanii i jej imperium konflikt nabrał wymiaru światowego. Większość ludzi po obu stronach spodziewała się, że wojna skończy się przed Bożym Narodzeniem. Miała trwać ponad cztery lata.