Wilhelm zu Wied opuszcza Albanię

3 września 1914 roku książę Wilhelm zu Wied, władca Albanii, opuścił swój kraj. Wraz z żoną, księżną Zofią, i częścią rządu wszedł w porcie w Durrës na pokład włoskiego okrętu (według części źródeł była to jednostka Misurata) i odpłynął w stronę Wenecji. Po zaledwie sześciu miesiącach rządów pozostawił kraj pogrążony w buncie i chaosie.

Książę z nadania mocarstw

Albania ogłosiła niepodległość od Imperium Osmańskiego w listopadzie 1912 roku, w czasie I wojny bałkańskiej. Wielkie mocarstwa uznały nowe państwo w 1913 roku i postanowiły, że na jego czele stanie monarcha wybrany przez nie same. Wybór padł na Wilhelma zu Wied, niemieckiego arystokratę, oficera armii pruskiej, związanego z dworami w Berlinie i Bukareszcie. Książę nie znał Albanii ani jej języka. Przybył do Durrës, tymczasowej stolicy, 7 marca 1914 roku. Albańczycy nazywali go mbret, czyli królem, choć on sam używał tytułu księcia.

Nowe Księstwo Albanii było słabe od pierwszego dnia. Nie miało armii ani pieniędzy, a porządku pilnowała żandarmeria dowodzona przez oficerów holenderskich. Na południu grecka ludność Epiru Północnego ogłosiła autonomię. Sąsiedzi, a także Włochy i Austro-Węgry, rywalizowali o wpływy w kraju.

Bunt

Najgroźniejszym przeciwnikiem księcia okazał się minister wojny i spraw zagranicznych Esad Pasza Toptani, ambitny posiadacz ziemski, sam pretendujący do władzy. W maju 1914 roku oskarżono go o spisek, aresztowano i zmuszono do wyjazdu do Włoch. W tym samym czasie w środkowej Albanii wybuchło powstanie chłopów muzułmańskich, którymi kierował m.in. Haxhi Qamili. Buntownicy żądali powrotu władzy sułtana i nie uznawali chrześcijańskiego księcia z Niemiec. Opanowali znaczną część kraju i podeszli pod samo Durrës. 15 czerwca w walkach o miasto zginął holenderski oficer Lodewijk Thomson, jeden z dowódców żandarmerii.

Wojna i wyjazd

Wybuch wojny w Europie przesądził o losie księcia. Mocarstwa, które go wybrały, stanęły po przeciwnych stronach frontu, a pieniądze na utrzymanie państwa przestały napływać. Austro-Węgry chciały, by Albania wystawiła oddziały do walki z Serbią. Wied odmówił, powołując się na neutralność kraju, gwarantowaną przez mocarstwa, i stracił resztki poparcia w Wiedniu i Berlinie. Kontrolował już tylko okolice Durrës.

Wyjeżdżając, książę nie abdykował. W odezwie do Albańczyków ogłosił, że uznał za konieczne czasowo się oddalić. Nigdy już nie wrócił. W czasie wojny służył w armii niemieckiej, a praw do albańskiego tronu nie zrzekł się aż do śmierci w 1945 roku.

Znaczenie

Po wyjeździe księcia Albania rozpadła się na strefy wpływów. Na jesieni do Durrës wrócił Esad Pasza, który przejął władzę w środkowej części kraju. Południe zajęli Grecy, a jesienią i zimą 1914 roku Włosi obsadzili wyspę Sazan i port Wlorę. Kraj, który miał być neutralnym buforem między Serbią, Grecją, Włochami i Austro-Węgrami, stał się w czasie wojny terenem przemarszów i okupacji obcych armii.