TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Zachodnioukraińska Republika Ludowa

Kategoria:
Polityka
Front:
Front wschodni
Data:
26 grudnia 1918
Autor:
Natalia
Tagi:
Ukraina, Polska, Galicja, Lwów

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 26 grudnia 1918 roku ogłoszenie utworzenia Republiki Zachodnioukraińskiej. Ukraińskie opracowania nie odnotowują jednak pod tą datą żadnego aktu. Zachodnioukraińska Republika Ludowa istniała wtedy od blisko dwóch miesięcy. 1 listopada Ukraińcy przejęli władzę we Lwowie i w większości miast Galicji Wschodniej, 9 listopada ukonstytuował się rząd, a 13 listopada Ukraińska Rada Narodowa przyjęła tymczasową ustawę zasadniczą i nadała państwu nazwę. Republika rościła sobie prawo do ziem od Sanu po Zbrucz, do północnej Bukowiny i Rusi Zakarpackiej. Wiadomość mogła dotrzeć do Londynu z opóźnieniem, bo zachodnie państwa nie utrzymywały kontaktów z rządem, którego nie uznawały. Noty prezydenta Rady, Jewhena Petruszewycza, przekazywał do stolic rząd szwedzki, a 26 listopada wysłano notę do prezydenta Wilsona.

Pod koniec grudnia republika nie miała już swojej stolicy. Lwów zajęli Polacy, a ukraiński rząd, czyli Sekretariat Stanu, od 24 listopada urzędował w Tarnopolu. Ukraińskie oddziały otaczały jednak Lwów z trzech stron i zagrażały linii kolejowej, która łączyła miasto z Przemyślem i resztą Polski. Na ziemiach, które republika nadal kontrolowała, mieszkało około czterech milionów ludzi.

W listopadzie i grudniu rząd zajął się budową regularnej armii. Ogłosił pobór mężczyzn w wieku od 18 do 35 lat i podzielił kraj na trzy okręgi wojskowe, lwowski, tarnopolski i stanisławowski. 10 grudnia (według części źródeł 9 grudnia) naczelne dowództwo, po pułkowniku Hnacie Stefaniwie, objął generał Mychajło Omelanowycz-Pawłenko, były oficer armii rosyjskiej, który przybył z Ukrainy naddnieprzańskiej. Galicyjskim oddziałom brakowało przede wszystkim oficerów sztabowych, a z rozproszonych grup regularnych, ochotniczych i powstańczych dopiero miała powstać Ukraińska Armia Halicka.

Najważniejszą sprawą polityczną było zjednoczenie z Ukraińską Republiką Ludową. 1 grudnia w Fastowie delegaci Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej, wśród nich Dmytro Łewycki, podpisali z Dyrektoriatem wstępną umowę o połączeniu obu państw ukraińskich w jedno. Sekretariat Stanu omawiał ją 8 i 9 grudnia z udziałem wysłannika Dyrektoriatu, a 22 i 23 grudnia z udziałem wiceprezydenta Rady Narodowej Lwa Baczynskiego. W grudniu z kierowania rządem ustąpił Kost Łewycki, a jego obowiązki przejął sekretarz sprawiedliwości Sydir Hołubowycz.

Na przełomie roku władze republiki przeniosły się z Tarnopola do Stanisławowa. Tam w dniach 2–4 stycznia 1919 roku zebrała się Ukraińska Rada Narodowa. 3 stycznia zatwierdziła umowę z Fastowa, a 4 stycznia powołała nowy rząd z Hołubowyczem na czele. 22 stycznia w Kijowie ogłoszono Akt Zjednoczenia, na mocy którego republika stała się Zachodnim Obwodem Ukraińskiej Republiki Ludowej. Zachowała jednak własny rząd i armię, a walkę z Polakami o Galicję Wschodnią prowadziła nadal sama.