Bitwa pod Gąbinem (Gumbinnen)

Bitwa pod Gąbinem, znana w literaturze także pod niemiecką nazwą Gumbinnen, rozegrała się 20 sierpnia 1914 roku w Prusach Wschodnich, w pobliżu miasta, które dziś nosi nazwę Gusiew. Była pierwszą wielką bitwą na froncie wschodnim i jedynym poważnym zwycięstwem Rosjan w kampanii wschodniopruskiej.

Rosyjska ofensywa

Rosja zobowiązała się wobec Francji, że uderzy na Niemcy jak najszybciej, by odciągnąć część sił niemieckich z frontu zachodniego. Dlatego rozpoczęła ofensywę na Prusy Wschodnie, zanim w pełni zakończyła mobilizację. Od wschodu wkroczyła 1 Armia generała Paula von Rennenkampfa, od południa miała nadejść 2 Armia generała Aleksandra Samsonowa.

Broniąca prowincji niemiecka 8 Armia generała Maximiliana von Prittwitza była słabsza liczebnie. 17 sierpnia pod Stołupianami dowódca I Korpusu, generał Hermann von François, wbrew rozkazom zaatakował Rosjan i zadał im straty. Prittwitz postanowił wydać bitwę, zanim obie rosyjskie armie się połączą.

Przebieg

Rano 20 sierpnia Niemcy uderzyli na armię Rennenkampfa. Na północnym skrzydle korpus Françoisa odniósł sukces, spychając Rosjan. W centrum natarcie XVII Korpusu generała Augusta von Mackensena, prowadzone bez dostatecznego rozpoznania, załamało się pod ogniem rosyjskiej artylerii i piechoty ukrytej w okopach. Niemcy ponieśli ciężkie straty, a część oddziałów wycofała się w nieładzie. Na południowym skrzydle niemiecki korpus rezerwowy nie zdołał przechylić szali.

Straty obu stron były wysokie: Niemcy stracili około 14,6 tysiąca ludzi, Rosjanie około 18,8 tysiąca zabitych, rannych i wziętych do niewoli. Mimo to pole bitwy pozostało w rękach rosyjskich.

Panika w dowództwie

Porażka w centrum i wiadomość, że od południa nadciąga armia Samsonowa, wywołały u Prittwitza panikę. Rozważał odwrót aż za Wisłę, czyli oddanie całych Prus Wschodnich. Szef niemieckiego sztabu generalnego Helmuth von Moltke uznał to za niedopuszczalne. 22 sierpnia Prittwitz został odwołany, a dowództwo 8 Armii objęli generał Paul von Hindenburg i jego szef sztabu, Erich Ludendorff, bohater walk pod Liège.

Znaczenie

Zwycięstwo pod Gąbinem było dla Rosjan krótkotrwałe. Rennenkampf nie ścigał pokonanego przeciwnika, dając Niemcom czas na przegrupowanie. Hindenburg i Ludendorff skierowali niemal całą 8 Armię przeciw Samsonowowi i pod koniec sierpnia rozbili jego armię w bitwie pod Tannenbergiem. Rosyjska ofensywa miała jednak ważne konsekwencje: zaniepokojone niemieckie dowództwo przerzuciło na wschód dwa korpusy z frontu zachodniego, co osłabiło niemieckie natarcie na Francję przed bitwą nad Marną.