Brytyjczycy zajmują Birdżand

Brytyjska chronologia wojny, wydana w 1922 roku przez Komitet Obrony Imperium, notuje pod 7 października 1915 roku krótko: „Birdżand (Persja Wschodnia) zajęty przez siły brytyjskie”. Nic nie wskazuje, by kryła się za tym bitwa czy oblężenie. Birdżand był stolicą Kainatu, górzystej krainy na wschodzie Persji przy granicy z Afganistanem, i siedzibą dziedzicznego gubernatora Kainatu i Sistanu. Persja była krajem neutralnym, ale jej rząd w Teheranie nie miał siły, by przeszkodzić obcym wojskom. W mieście stanęły po prostu oddziały armii indyjskiej, które od lata tworzyły kordon wschodnioperski, i od tej pory na stałe w nim pozostały. Znane relacje nie wspominają o żadnym oporze.

Birdżand był dla kordonu punktem kluczowym. Brytyjczycy i Rosjanie podzielili się pilnowaniem granicy perskoafgańskiej tak, że Rosjanie, głównie kozacy, obsadzali odcinek północny, od Meszhedu na południe, a wojska indyjskie odcinek południowy, od Sistanu i styku granic z Beludżystanem na północ. Jak pisał później brytyjski generał William Dickson, Rosjanie mieli rozciągnąć swoją sieć z północy, „by spotkać się z naszą w Birdżandzie”. Do Birdżandu dotarła piechota 19 Pułku Pendżabskiego podpułkownika G. A. Dale’a, który według historii pułku założył w mieście swoją kwaterę główną, a później dołączył do niego szwadron 28 Pułku Lekkiej Kawalerii. Od głównej bazy w Robacie na pograniczu Beludżystanu dzieliło Birdżand około 300 mil, czyli blisko 500 kilometrów pustyni. Żywność, amunicję i pocztę trzeba było dowozić karawanami wielbłądów, a łączność zapewniał telegraf biegnący wzdłuż całego kordonu.

Wojska indyjskie zjawiły się w Birdżandzie za późno, by zatrzymać najważniejszą niemiecką wyprawę. Grupa Oskara von Niedermayera i Wernera Otto von Hentiga przemknęła przez niedomknięty jeszcze kordon w sierpniu, 24 sierpnia wkroczyła do Heratu, a 2 października, zaledwie pięć dni przed zajęciem Birdżandu, dotarła do Kabulu. Tam Niemcy zaczęli namawiać emira Habibullaha Chana do wojny z Wielką Brytanią. Kordon miał teraz przede wszystkim odciąć ich od dalszych posiłków, pieniędzy i wiadomości z Persji, a także zatrzymywać przemytników broni dla plemion pogranicza.

Posterunek w Birdżandzie przetrwał do końca wojny. W marcu 1916 roku brytyjską część kordonu przemianowano na Seistan Force i podporządkowano naczelnemu dowództwu w Indiach. Gdy po rewolucji 1917 roku rosyjski odcinek kordonu się rozsypał, Brytyjczycy musieli przejąć także jego zadania. Z Birdżandu, który stał się wtedy kwaterą całego kordonu, ich posterunki sięgnęły aż po Meszhed i granicę rosyjskiego Zakaspia.