Wojsko
Kategoria
(363)1914
lipiec
- 26
- Austro-Węgry zarządzają częściową mobilizację przeciw Serbii26 lipca 1914 ruszała częściowa mobilizacja armii Austro-Węgier przeciw Serbii – pierwszy krok monarchii od dyplomacji ku wojnie.
- Rząd Czarnogóry zarządza mobilizację26 lipca 1914 Czarnogóra zarządziła mobilizację armii, stając u boku Serbii w konflikcie z Austro-Węgrami.
- Admiralicja brytyjska wstrzymuje rozproszenie floty26 lipca 1914 Pierwszy Lord Morski książę Ludwik Battenberg zatrzymał flotę w gotowości, zamiast rozesłać okręty do portów macierzystych.
- 29
- Rosja zarządza częściową mobilizację przeciw Austro-Węgrom29 lipca 1914 Rosja zarządziła mobilizację czterech okręgów wojskowych przeciw Austro-Węgrom. Wieczorem car wstrzymał już gotową mobilizację powszechną.
- Admiralicja brytyjska wysyła „telegram ostrzegawczy” do flot29 lipca 1914 Admiralicja wysłała do okrętów Royal Navy uzgodniony wcześniej „telegram ostrzegawczy”, stawiając flotę w stan gotowości wojennej.
- War Office ogłasza „okres przygotowawczy”29 lipca 1914 brytyjskie ministerstwo wojny rozesłało telegramy wprowadzające „okres przygotowawczy”: straże przy mostach, obsadzenie fortów, odwołanie urlopów.
- 30
- Car zarządza powszechną mobilizację armii rosyjskiej30 lipca 1914 po południu Mikołaj II, przekonany przez Sazonowa, zgodził się na mobilizację powszechną. Jej pierwszym dniem był 31 lipca.
- Australia stawia swoją flotę w gotowości u boku Royal Navy30 lipca 1914 do Melbourne dotarło brytyjskie ostrzeżenie o groźbie wojny. Australijska marynarka zajęła stanowiska wojenne, a 3 sierpnia oddano ją Admiralicji.
- 31
- Belgia zarządza mobilizację31 lipca 1914 rząd Belgii zarządził powszechną mobilizację armii, by bronić neutralności kraju przed każdym, kto zechce ją naruszyć.
- Rosja rozpoczyna powszechną mobilizację31 lipca 1914 był pierwszym dniem powszechnej mobilizacji w Rosji. Wiadomość o niej wywołała natychmiastową reakcję Berlina.
- Austro-Węgry zarządzają powszechną mobilizację31 lipca 1914 Austro-Węgry, w odpowiedzi na mobilizację Rosji, zarządziły mobilizację powszechną. Jej pierwszym dniem był 4 sierpnia.
- Imperium Osmańskie zarządza mobilizacjęNa przełomie lipca i sierpnia 1914 rząd osmański zarządził mobilizację, która ruszyła 3 sierpnia. W tajemnicy zawarł też sojusz z Niemcami.
sierpień
- 01
- Wielka Brytania mobilizuje flotęWieczorem 1 sierpnia 1914, po wieści o wypowiedzeniu wojny Rosji przez Niemcy, Winston Churchill zarządził mobilizację Royal Navy.
- Francja zarządza powszechną mobilizację1 sierpnia 1914 po południu Francja ogłosiła powszechną mobilizację. W ciągu dwóch tygodni pod broń powołano ponad trzy miliony ludzi.
- 03
- Wielka Brytania zarządza mobilizację armii3 sierpnia 1914 brytyjski rząd zdecydował o mobilizacji armii. Proklamacje powołujące rezerwistów i Siły Terytorialne wydano 4 sierpnia.
- Wielka Brytania zezwala na rekwizycję statków3 sierpnia 1914 proklamacja królewska upoważniła rząd do rekwizycji brytyjskich statków handlowych na potrzeby wojny.
- Wielki książę Mikołaj naczelnym wodzem armii rosyjskiejNa początku sierpnia 1914 car Mikołaj II powierzył naczelne dowództwo armii rosyjskiej wielkiemu księciu Mikołajowi Mikołajewiczowi.
- 04
- Admirał Jellicoe obejmuje dowództwo Grand Fleet4 sierpnia 1914 główne siły Royal Navy przemianowano na Grand Fleet, a ich dowódcą został admirał sir John Jellicoe.
- Wyznaczono sztab Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego4 sierpnia 1914 wyznaczono dowództwo Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego. Naczelnym dowódcą został marszałek sir John French.
- 23
- Generał Dobell dowódcą wyprawy do Kamerunu23 sierpnia 1914 generał Charles Dobell został wyznaczony na dowódcę alianckich sił lądowych przeciw Kamerunowi Niemieckiemu.
- Hindenburg obejmuje dowództwo 8 Armii23 sierpnia 1914 wezwany z emerytury generał Paul von Hindenburg objął dowództwo 8 Armii w Prusach Wschodnich. Szefem sztabu został Ludendorff.
wrzesień
- 01
- Lord Kitchener przybywa do Francji1 września 1914 lord Kitchener spotkał się w Paryżu z marszałkiem Johnem Frenchem i zatrzymał plan wycofania Brytyjczyków z frontu za Sekwanę.
- Pierwszy oddział indyjski przybywa do Mombasy1 września 1914 do Mombasy dotarł pierwszy oddział Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „C”, wysłany na pomoc słabym siłom Brytyjskiej Afryki Wschodniej.
- Generał Stewart dowódcą w Afryce Wschodniej1 września 1914 dowodzenie siłami brytyjskimi w Afryce Wschodniej objął generał brygady James Marshall Stewart, dowódca Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „C”.
- 28
- Pierwsze oznaczenia na niemieckich samolotachPod koniec września 1914 odnotowano, że niemieckie samoloty noszą czarne krzyże. Znaki miały chronić lotników przed ogniem własnych żołnierzy.
- Generał Barrett dowódcą wyprawy do Mezopotamii28 września 1914 gen. Arthur Barrett został wyznaczony na dowódcę Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego D, przeznaczonego do działań nad Zatoką Perską.
październik
- 03
- Brytyjczycy opuszczają front nad Aisne3 października 1914 Brytyjski Korpus Ekspedycyjny zaczął potajemnie opuszczać front nad Aisne. Miał przejść na północ, bliżej portów nad La Manche.
- Pierwszy kontyngent kanadyjski wypływa do Anglii3 października 1914 z Zatoki Gaspé wypłynął do Anglii konwój z ponad 30 tysiącami Kanadyjczyków. Dołączył do nich pierwszy oddział z Nowej Fundlandii.
- 16
- Nowozelandczycy wypływają na wojnę16 października 1914 z Wellington wypłynęło około 8,5 tysiąca żołnierzy Nowej Zelandii. Mieli walczyć w Europie, ale ostatecznie trafili do Egiptu.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „B” wypływa do Afryki16 października 1914 z Bombaju wypłynął Indyjski Korpus Ekspedycyjny „B” gen. Aitkena. Około 8 tysięcy żołnierzy miało zdobyć Niemiecką Afrykę Wschodnią.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „D” wypływa nad Zatokę Perską16 października 1914 z Bombaju wypłynęła 16 Brygada Indyjska gen. Delamaina. Miała chronić brytyjską ropę w Persji na wypadek wojny z Turcją.
- 19
- Brytyjczycy kończą przerzut do Flandrii19 października 1914 I Korpus Haiga zakończył wyładunek pod Hazebrouck. Cała armia brytyjska, przerzucona znad Aisne, stanęła we Flandrii.
- Pierwsi żołnierze indyjscy na froncieBrytyjska kronika notuje 19 października 1914 przybycie na front pierwszych żołnierzy z Indii. Do okopów pod Messines weszli 22–23 października.
- 31
- Admiralicja nakazuje działania przeciw Turcji31 października 1914 brytyjska Admiralicja poleciła okrętom natychmiast rozpocząć działania wojenne przeciw Turcji, choć wojny jeszcze nie wypowiedziano.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „B” pod Mombasą31 października 1914 w Mombasie dowództwo Korpusu „B” ustaliło plan ataku na Tangę. Żołnierze po dwóch tygodniach rejsu nie zeszli na ląd.
- Aitken zastępuje StewartaPod koniec października 1914 gen. Arthur Aitken objął naczelne dowództwo w Afryce Wschodniej. Gen. Stewart i jego Korpus „C” znaleźli się pod jego rozkazami.
listopad
- 02
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „F” wypływa do EgiptuNa początku listopada 1914 z Indii wypłynęły do Egiptu trzy nowe brygady indyjskie. Miały bronić Kanału Sueskiego przed Turkami.
- Morze Północne strefą wojenną2 listopada 1914 Admiralicja ogłosiła całe Morze Północne obszarem wojskowym. Od 5 listopada statki neutralne miały płynąć przez kanał La Manche.
grudzień
- 04
- Wapshare zastępuje AitkenaPo klęsce pod Tangą gen. Arthur Aitken został odwołany. Dowództwo wojsk brytyjskich w Afryce Wschodniej przejął gen. Richard Wapshare.
- Portugalskie posiłki wypływają do AngoliNa początku grudnia 1914 z Lizbony wypłynęły do Angoli kolejne portugalskie oddziały. Miały wzmocnić obronę kolonii przed atakiem Niemców z południa.
1915
styczeń
- 24
- Murray odchodzi ze sztabu BEF24 stycznia 1915 John French odesłał na urlop zdrowotny szefa sztabu BEF, gen. Archibalda Murraya. Nazajutrz zażądał jego dymisji.
- Robertson przestaje być kwatermistrzem BEF24 stycznia 1915 gen. William Robertson ustąpił ze stanowiska kwatermistrza generalnego BEF, by objąć kierownictwo sztabu po Murrayu.
luty
marzec
- 25
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „F” włączony do „E”25 marca 1915 Indyjski Korpus Ekspedycyjny „F” w Egipcie został formalnie włączony do korpusu „E”. Jego brygady rozjeżdżały się już na inne fronty.
- Liman von Sanders dowódcą nad DardanelamiPod koniec marca 1915 Enver Pasza powierzył generałowi Ottonowi Limanowi von Sandersowi nową 5 Armię, która miała bronić Dardaneli i półwyspu Gallipoli.
kwiecień
maj
- 26
- Włochy ogłaszają blokadę wybrzeża austro-węgierskiego26 maja 1915 Włochy ogłosiły blokadę całego wybrzeża Austro-Węgier, a także neutralnej Albanii. Statki neutralne dostały czas na opuszczenie strefy.
- Brytyjska eskadra zbiera się na MalcieCztery brytyjskie pancerniki zabrane spod Dardaneli zebrały się na Malcie. 26 maja 1915 kontradmirał Cecil Thursby wyprowadził je do Włoch.
- 27
- Brytyjska eskadra dołącza do floty włoskiej27 maja 1915 cztery brytyjskie pancerniki kontradmirała Thursby'ego weszły do Tarentu i dołączyły do floty włoskiej. Lekkie krążowniki skierowano do Brindisi.
- Wybuch stawiacza min Princess Irene27 maja 1915 na Medway pod Sheerness wyleciał w powietrze stawiacz min Princess Irene. Zginęło około 350 ludzi, w tym kilkudziesięciu stoczniowców.
czerwiec
lipiec
wrzesień
- 25
- Dymisja Jamesa Wolfe'a Murraya25 września 1915 gen. James Wolfe Murray przestał być szefem Imperialnego Sztabu Generalnego. Przez blisko rok pozostawał w cieniu Kitchenera.
- Bułgaria rozpoczyna mobilizacjęPod koniec września 1915 do bułgarskich koszar ściągały setki tysięcy rezerwistów. Brakowało karabinów i mundurów, a zapału było mniej niż w 1912 roku.
październik
- 28
- Katastrofa krążownika Argyll28 października 1915 brytyjski krążownik Argyll wpadł nocą w sztormie na skałę Bell Rock, bo latarnia była wygaszona. Całą załogę uratowały niszczyciele.
- Bryan Mahon dowódcą wojsk brytyjskich na Bałkanach28 października 1915 gen. Bryan Mahon został dowódcą wojsk brytyjskich na Bałkanach. Jego Irlandczycy z Salonik dopiero szykowali się do wyjścia do Serbii.
- Charles Monro obejmuje dowództwo na Gallipoli28 października 1915 gen. Charles Monro objął na Imbros dowództwo wojsk na Gallipoli. Po trzech dniach zalecił Londynowi ewakuację półwyspu.
listopad
- 04
- Kitchener wyjeżdża nad DardaneleW nocy z 4 na 5 listopada 1915 lord Kitchener wyjechał z Londynu, by na miejscu zdecydować o losie Gallipoli. Ministerstwem Wojny pokierował Asquith.
- Monro i Birdwood otrzymują nowe dowództwa4 listopada 1915 Kitchener powierzył gen. Birdwoodowi dowództwo na Gallipoli, a gen. Monro, który zalecił ewakuację, przeniósł do Salonik.
- 10
- Korpus Indyjski opuszcza Francję10 listopada 1915 Korpus Indyjski został ostatecznie zluzowany na froncie we Francji. Jego dwie dywizje piechoty ruszyły przez Marsylię do Mezopotamii.
- Kitchener przybywa nad Dardanele10 listopada 1915 lord Kitchener naradzał się w Mudros nad losem Gallipoli. Po obejrzeniu przyczółków skłonił się ku częściowej ewakuacji.
grudzień
- 22
- Kiggell zastępuje Robertsona22 grudnia 1915 gen. Launcelot Kiggell został szefem sztabu generalnego BEF po Williamie Robertsonie, który wyjeżdżał do Londynu.
- Dymisja Archibalda Murraya22 grudnia 1915 gen. Archibald Murray ustąpił ze stanowiska szefa Imperialnego Sztabu Generalnego. Na pożegnanie zostawił plan skupienia sił we Francji.
- 23
- Brytyjskie łodzie na jeziorze Tanganika23 grudnia 1915 nad jeziorem Tanganika zwodowano brytyjskie motorówki Mimi i Toutou, przywiezione z Anglii przez pół Afryki koleją, traktorami i rzeką.
- William Robertson szefem Imperialnego Sztabu Generalnego23 grudnia 1915 gen. William Robertson został szefem Imperialnego Sztabu Generalnego. Postawił warunek, że to on, a nie Kitchener, doradza rządowi w strategii.
1916
styczeń
luty
- 10
- Ustawa o służbie wojskowej wchodzi w życie10 lutego 1916 brytyjska ustawa o służbie wojskowej weszła w życie. Kawalerowie mieli trzy tygodnie na zgłoszenie się lub wniosek o zwolnienie z poboru.
- Armia serbska zebrana na KorfuW lutym 1916 na Korfu zebrała się większość ocalałej armii serbskiej. Francuzi karmili i ubierali żołnierzy, a sztab tworzył z nich nowe dywizje.
- 16
- Czarnogórscy żołnierze na KorfuW połowie lutego 1916 na Korfu dotarli czarnogórscy żołnierze, którzy nie złożyli broni. Była to garstka, bo armia króla Mikołaja już się rozeszła.
- Ministerstwo Wojny przejmuje obronę przeciwlotniczą16 lutego 1916 obrona przeciwlotnicza Londynu przeszła z Admiralicji pod dowództwo marszałka Johna Frencha, a wkrótce potem obrona całego kraju.
- Ministerstwo Wojny przejmuje kampanię mezopotamskąW połowie lutego 1916 kierowanie działaniami w Mezopotamii przeszło z rąk rządu Indii i India Office do brytyjskiego Ministerstwa Wojny w Londynie.
- 21
- Dymisja Henry'ego Sclatera21 lutego 1916 gen. Henry Sclater przestał być generałem adiutantem armii brytyjskiej. Jego miejsce w ministerstwie wojny zajął Nevil Macready.
- Macready odchodzi ze sztabu BEF21 lutego 1916 gen. Nevil Macready przestał być generałem adiutantem BEF. Odpowiadał za ludzi w korpusie od pierwszych dni wojny we Francji.
- 22
- Fowke adiutantem generalnym BEF22 lutego 1916 gen. George Fowke, dotąd inżynier naczelny, został generałem adiutantem BEF. Odpowiadał za ludzi w armii Haiga do końca wojny.
- Macready adiutantem generalnym armii22 lutego 1916 gen. Nevil Macready został generałem adiutantem armii brytyjskiej. W ministerstwie wojny miał przede wszystkim zdobywać ludzi dla frontu.
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
1917
styczeń
luty
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
- 04
- Brusiłow naczelnym wodzem4 czerwca 1917 Rząd Tymczasowy zdymisjonował generała Aleksiejewa i mianował naczelnym wodzem Brusiłowa. Miał poprowadzić armię do letniej ofensywy.
- Dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji4 czerwca 1917 prezydent Poincaré podpisał dekret o utworzeniu we Francji autonomicznej armii polskiej, walczącej pod polskim sztandarem.
lipiec
- 09
- Wybuch na pancerniku Vanguard9 lipca 1917 przed północą w Scapa Flow wyleciał w powietrze brytyjski drednot Vanguard. Z 845 ludzi na pokładzie przeżyło tylko dwóch.
- Kryzys przysięgowy9 lipca 1917 legioniści I i III Brygady na wezwanie Piłsudskiego odmówili przysięgi na braterstwo broni z Niemcami i Austro-Węgrami. Czekało ich internowanie.
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
1918
styczeń
luty
- 01
- Rozszerzenie kordonu wschodnioperskiego1 lutego 1918 wojska indyjskie kordonu wschodnioperskiego zaczęły przesuwać się na północ, do Chorasanu, by zastąpić wycofujących się stamtąd Rosjan.
- Bunt w Kotorze1 lutego 1918 marynarze austro-węgierskich okrętów w Zatoce Kotorskiej wywiesili czerwone flagi i zażądali pokoju. Po trzech dniach bunt upadł.
marzec
kwiecień
- 01
- Rosjanie opuszczają Enzeli1 kwietnia 1918 ostatnie regularne wojska rosyjskie opuściły perski port Enzeli. Rządził nim dalej komitet bolszewików, a okolice trzymali dżangalijczycy.
- Powstanie RAF1 kwietnia 1918 z połączenia Royal Flying Corps i Royal Naval Air Service powstały Królewskie Siły Powietrzne, samodzielne obok armii i floty.
maj
czerwiec
- 18
- Zatopienie Floty Czarnomorskiej18 czerwca 1918 pod Noworosyjskiem marynarze zatopili okręty, w tym drednot „Swobodnaja Rossija”, by nie oddać ich Niemcom. Reszta floty wróciła do Sewastopola.
- Franchet d'Espérey dowódcą w Salonikach18 czerwca 1918 gen. Franchet d'Espérey objął w Salonikach dowództwo armii sprzymierzonych. Guillaumat wrócił do Francji jako gubernator Paryża.
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
- 05
- Foch naczelnym wodzem przeciw NiemcomPo kapitulacji Austro-Węgier przywódcy Ententy powierzyli Fochowi kierownictwo strategiczne wojny z Niemcami na wszystkich frontach, w tym włoskim i bałkańskim.
- Włosi w Fiume4 listopada 1918 do portu w Fiume wpłynęły włoskie okręty z pancernikiem „Emanuele Filiberto”. Miastem wciąż rządzili jednak Chorwaci.
- Zatonięcie „Campanii”5 listopada 1918 w zatoce Firth of Forth zatonęła Campania, dawny liniowiec przebudowany na okręt-bazę wodnosamolotów. Zerwana z kotwicy staranowała dwa okręty.
- 16
- Pochód aliantów nad RenW połowie listopada 1918 armie sprzymierzonych ruszyły za cofającymi się Niemcami ku Renowi. Brytyjska chronologia podaje 16 listopada, inne źródła 17.
- Mobilizacja w Estonii16 listopada 1918 estoński Rząd Tymczasowy postanowił zwołać ochotniczą Armię Ludową. Obowiązkowo powołał tylko oficerów, lekarzy i urzędników wojskowych.
- 18
- Niemcy opuszczają FrancjęWedług brytyjskiej chronologii 18 listopada 1918 ostatni Niemcy przekroczyli z powrotem granicę Francji z 1914 roku. Okupacja północnego wschodu dobiegła końca.
- Włosi wzmacniają Fiume17 listopada 1918 do Fiume wkroczyły wojska włoskie generała San Marzano. Chorwacką władzę usunięto, a Jugosłowianie zaprotestowali.
- 19
- Francuzi wkraczają do Metzu19 listopada 1918 wojska 10 Armii wkroczyły do Metzu, stolicy niemieckiej Lotaryngii. Defiladę oglądał Pétain, który tego dnia dowiedział się o awansie.
- Pétain marszałkiem Francji19 listopada 1918, w dniu wkroczenia Francuzów do Metzu, gen. Pétain dowiedział się, że zostanie marszałkiem Francji. Dekret podpisano 21 listopada.
- 20
- Kapitulacja U-Bootów20 listopada 1918 pierwsze 20 niemieckich okrętów podwodnych poddało się pod Harwich zespołowi kontradmirała Tyrwhitta. Do wiosny 1919 oddano ich 176.
- Maruszewski w ArchangielskuW listopadzie 1918 do Archangielska przybył generał Władimir Maruszewski. Objął dowództwo rosyjskich wojsk Obwodu Północnego i urząd generała gubernatora.
- 21
- Internowanie Floty Pełnomorskiej21 listopada 1918 Grand Fleet wyszła na spotkanie Floty Pełnomorskiej i odprowadziła 70 niemieckich okrętów do Firth of Forth, skąd popłynęły do Scapa Flow.
- Brytyjczycy zajmują Namur21 listopada 1918 Brytyjczycy weszli do Namuru, belgijskiej twierdzy zdobytej przez Niemców w 1914 roku. Tu wojska idące nad Ren stanęły na postój.
- 26
- Alianci na granicy NiemiecPod koniec listopada 1918 ostatni Niemcy opuścili Belgię, a wojska sprzymierzonych doszły do granicy Niemiec. 1 grudnia wszystkie ruszyły dalej, ku Renowi.
- Alianci w SewastopoluPod koniec listopada 1918 do Sewastopola wpłynęła eskadra aliancka. Przejęła od Niemców okręty dawnej Floty Czarnomorskiej, w tym drednot „Wola”.
grudzień
- 16
- Internowanie Mackensena16 grudnia 1918 w Budapeszcie zatrzymano pociąg feldmarszałka Mackensena, wracającego z Rumunii. Na żądanie Francuzów Węgrzy internowali go w Fót.
- Niemcy opuszczają Finlandię16 grudnia 1918 ostatnie oddziały Dywizji Bałtyckiej von der Goltza odpłynęły z Helsinek do Szczecina. Żegnały je tysiące mieszkańców stolicy.