Morze Północne strefą wojenną

2 listopada 1914 roku brytyjska Admiralicja ogłosiła, że całe Morze Północne należy odtąd uważać za obszar wojskowy. Rządy państw neutralnych zawiadomiono o tym dzień później, a w części źródeł, także we wspomnieniach admirała Johna Jellicoe, komunikat datowany jest na 3 listopada. Nowe zasady miały obowiązywać od 5 listopada.

Odpowiedź na niemieckie miny

Admiralicja uzasadniała swoją decyzję niemiecką wojną minową. W komunikacie przypomniano, że w ostatnim tygodniu Niemcy rozrzucili miny na otwartym morzu, na głównym szlaku handlowym z Ameryki do Liverpoolu, wiodącym na północ od Irlandii. Na tym polu minowym zatonęły już statki handlowe, między innymi brytyjski frachtowiec Manchester Commerce, na którym zginęło kilkunastu ludzi, a liniowiec Olympic, jak napisano, uniknął katastrofy tylko dzięki szczęściu. Komunikat nie wspominał natomiast, że na tych samych minach zatonął 27 października pancernik Audacious. Jego utratę wciąż trzymano w tajemnicy.

Brytyjczycy twierdzili, że miny postawiły statki handlowe płynące pod neutralną banderą. W rzeczywistości zrobił to niemiecki krążownik pomocniczy Berlin. Admiralicja oskarżała też Niemców, że do stawiania min i rozpoznania używają trawlerów, statków szpitalnych i jednostek neutralnych. W tej sytuacji, jak ogłoszono, musiała sięgnąć po środki nadzwyczajne.

Obowiązkowa trasa przez kanał

Komunikat ostrzegał, że na Morzu Północnym statki handlowe i rybackie wszystkich państw będą narażone na największe niebezpieczeństwo ze strony min, które trzeba było postawić, oraz okrętów wojennych przeszukujących morze dniem i nocą w poszukiwaniu podejrzanych jednostek. Od 5 listopada każdy statek przekraczający linię od północnego krańca Hebrydów przez Wyspy Owcze do Islandii miał płynąć na własne ryzyko.

Statkom zmierzającym do Norwegii, na Bałtyk, do Danii i Holandii zalecono płynąć przez kanał La Manche i Cieśninę Kaletańską. Tam miały otrzymać wskazówki nawigacyjne, prowadzące wzdłuż wschodniego wybrzeża Anglii aż do wysp Farne, a stamtąd bezpieczną trasą do latarni Lindesnes na południowym krańcu Norwegii. Admiralicja ostrzegała, że zboczenie z wyznaczonej trasy nawet o kilka mil może mieć poważne konsekwencje. Zaledwie miesiąc wcześniej Brytyjczycy ogłosili pierwsze własne pole minowe u wybrzeży Belgii, teraz ostrzeżenie objęło całe morze.

Krok ku blokadzie

Decyzja wywołała sprzeciw państw skandynawskich. Rząd norweski prosił Londyn o jej ponowne rozważenie, bo duże statki linii żeglugowych łączących Norwegię z Ameryką nie mogły bezpiecznie korzystać z płytkich wód nowej trasy. Ostrzegano, że Norwegia, Szwecja i Dania mogą wspólnie zaprotestować.

Ogłoszenie Morza Północnego obszarem wojskowym miało duże znaczenie dla brytyjskiej blokady morskiej Niemiec. Kierując żeglugę neutralną wąskimi, wyznaczonymi szlakami przez Cieśninę Kaletańską, Royal Navy mogła łatwiej zatrzymywać i przeszukiwać statki płynące do Holandii i Skandynawii w poszukiwaniu kontrabandy, zgodnie z zasadami ogłoszonymi kilka dni wcześniej. Niemcy powoływali się później na ten krok, gdy w lutym 1915 roku ogłosili wody wokół Wysp Brytyjskich strefą wojenną, w której okręty podwodne miały atakować statki nieprzyjaciela.