Wild von Hohenborn ministrem wojny

21 stycznia 1915 roku generał porucznik Adolf Wild von Hohenborn został mianowany pruskim ministrem wojny. Zastąpił generała Ericha von Falkenhayna, który od września 1914 roku łączył to stanowisko z kierowaniem Sztabem Generalnym Armii Polowej. Według niemieckich biografii Falkenhayn zrezygnował z ministerstwa dzień wcześniej, 20 stycznia, i jednocześnie awansował na generała piechoty. W wielu zestawieniach jako koniec jego urzędowania podaje się jednak 21 stycznia, dzień nominacji następcy. Falkenhayn pozostał szefem sztabu, a więc faktycznym dowódcą armii niemieckiej.

Formalnie Wild von Hohenborn objął urząd w rządzie Królestwa Prus, a nie całej Rzeszy. Cesarstwo Niemieckie nie miało wspólnego ministerstwa wojny, a własne ministerstwa zachowały Bawaria, Saksonia i Wirtembergia. Pruskie ministerstwo odpowiadało jednak za zdecydowaną większość armii, jej uzbrojenie, uzupełnienia i zaopatrzenie, a w praktyce działało jak ministerstwo wojny całych Niemiec.

Dwa urzędy, jeden człowiek

Falkenhayn był ministrem wojny od 1913 roku. Gdy we wrześniu 1914 roku zastąpił Moltkego na czele Sztabu Generalnego, zatrzymał także ministerstwo. Kierowanie operacjami na wszystkich frontach i jednocześnie wielkim aparatem administracyjnym w Berlinie przerastało jednak siły jednego człowieka. Połączenie obu urzędów dawało też Falkenhaynowi władzę, która budziła niechęć wielu generałów.

Na początku 1915 roku przeciwko Falkenhaynowi wystąpili zwolennicy rozstrzygnięcia wojny na wschodzie. Feldmarszałek Paul von Hindenburg i jego szef sztabu Erich Ludendorff domagali się posiłków na froncie wschodnim, a Falkenhayn wciąż uważał, że wojnę rozstrzygnie się we Francji. Hindenburga poparł odsunięty od dowodzenia Moltke. W połowie stycznia Hindenburg zażądał odwołania Falkenhayna i zagroził dymisją. Falkenhayn odpowiedział próbą rozdzielenia tandemu: Ludendorff miał objąć stanowisko szefa sztabu nowej Armii Południowej (Südarmee), formowanej do walk w Karpatach u boku Austriaków.

Cesarz Wilhelm II nie zgodził się na odwołanie Falkenhayna, któremu ufał, ale nie mógł też zrazić najpopularniejszego dowódcy w Niemczech i przekonał Hindenburga, by pozostał na stanowisku. Kompromis oznaczał, że Falkenhayn utrzymał najważniejszy urząd, lecz musiał oddać ministerstwo wojny.

Człowiek Falkenhayna

Nowy minister był jednak człowiekiem Falkenhayna, który sam zarekomendował go cesarzowi. Wild von Hohenborn urodził się w 1860 roku w Kassel w rodzinie pochodzenia szwajcarskiego. Przez wiele lat służył w Wielkim Sztabie Generalnym, a w 1913 roku stanął na czele departamentu w ministerstwie wojny. Po wybuchu wojny był krótko zastępcą ministra, potem dowodził 30 Dywizją w walkach nad Aisne. Pod koniec listopada 1914 roku został generalnym kwatermistrzem, odpowiedzialnym za zaopatrzenie armii polowej.

Jako minister Wild von Hohenborn przebywał przede wszystkim w kwaterze głównej, blisko Falkenhayna, a sprawy ministerstwa w Berlinie prowadził jego zastępca, generał Franz von Wandel. Sztab Generalny nie stracił więc wpływu na sprawy ministerstwa. Wild von Hohenborn pozostał na stanowisku do października 1916 roku. Odszedł wkrótce po upadku Falkenhayna, gdy kierownictwo armii przejęli Hindenburg i Ludendorff, których krytykował.