Mobilizacja w Estonii

16 listopada 1918 roku estoński Rząd Tymczasowy w Tallinnie postanowił zwołać Armię Ludową (Rahvavägi), która miała bronić niepodległości i demokratycznego ustroju republiki. Brytyjska chronologia wojny mówi o mobilizacji, ale była to mobilizacja tylko częściowo przymusowa. Obowiązkowo powołano oficerów, lekarzy i urzędników wojskowych, a żołnierzy, którzy w 1917 roku służyli w estońskich pułkach narodowych, wezwano do jednostek o tych samych numerach. Wszyscy pozostali mieli wstępować do wojska jako ochotnicy. Estończycy uważają ten dzień za datę narodzin swoich sił zbrojnych i obchodzą go do dziś jako ich święto.

Rząd działał wtedy dopiero od kilku dni. Po ogłoszeniu niepodległości w lutym jego członkowie przez cały okres niemieckiej okupacji ukrywali się albo siedzieli w obozach. Gdy w Niemczech wybuchła rewolucja, 11 listopada rząd wznowił pracę pod przewodnictwem zastępcy premiera Jaana Poski, a Niemcy w kolejnych dniach przekazywali mu władzę cywilną. Premier Konstantin Päts był jeszcze internowany w niemieckim obozie na Grodzieńszczyźnie, skąd wrócił do Tallinna dopiero 20 listopada. Tego samego 11 listopada powstała ochotnicza Liga Obrony (Kaitseliit), która miała pilnować porządku w miastach i na wsi. 12 listopada rząd postanowił stworzyć regularne wojsko i oddał sprawy wojskowe generałowi Andresowi Larce.

Pośpiech miał swoją przyczynę. 13 listopada rząd Lenina unieważnił traktat brzeski, a 15 listopada w Piotrogrodzie estońscy bolszewicy powołali Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Estonii z Jaanem Anveltem na czele, który miał przejąć władzę po wyjściu Niemców. 16 listopada, w dniu decyzji w Tallinnie, naczelny wódz Armii Czerwonej Jukums Vācietis rozkazał ruszyć za wycofującymi się wojskami niemieckimi na szerokim froncie od Zatoki Fińskiej po Ukrainę, choć bez wdawania się z nimi w walkę.

17 listopada gazety ogłosiły uchwałę o zwołaniu Armii Ludowej. Rząd liczył na 25 tysięcy mężczyzn w wieku od 21 do 35 lat. Według estońskich opracowań do końca listopada zgłosiło się jednak tylko około 1500 ochotników. Estońscy historycy piszą, że wielu ludzi, zmęczonych latami wojny, długo nie widziało potrzeby tworzenia własnego wojska. Liga Obrony liczyła pod koniec miesiąca około 14,5 tysiąca członków, ale uzbrojonych w karabiny różnych systemów, z małym zapasem amunicji i kilkudziesięcioma karabinami maszynowymi. 21 listopada rząd utworzył 1 Dywizję pod dowództwem generała Aleksandra Tõnissona, z pułkami w Tallinnie, Tartu, Võru, Narwie, Rakvere i Parnawie. Tego dnia wszedł też w życie układ podpisany w Rydze z niemieckim pełnomocnikiem Augustem Winnigiem, który przekazywał Estończykom władzę w kraju.

Ochotnicza armia była jeszcze w powijakach, gdy przyszła próba. 28 listopada Armia Czerwona zaatakowała Narwę i zaczęła się wojna o niepodległość Estonii. Następnego dnia rząd ogłosił stan wojenny i przymusową mobilizację mężczyzn z roczników 1893–1896, a w grudniu powoływał kolejne roczniki.