Jellicoe pierwszym lordem morskim

Na początku grudnia 1916 roku admirał John Jellicoe, do niedawna dowódca Grand Fleet, objął urząd pierwszego lorda morskiego, czyli zawodowego szefa Royal Navy. Zmianę ogłoszono w Izbie Gmin już 29 listopada. Brytyjska chronologia wojny podaje, że jego poprzednik, admirał Henry Jackson, ustąpił 3 grudnia, a Jellicoe został mianowany 4 grudnia. Tę samą datę przyjmuje brytyjska monografia sztabu marynarki. Sam Jellicoe napisał jednak w swoich wspomnieniach, że choć przyjechał do Londynu 29 listopada, z powodu grypy przejął obowiązki od Jacksona dopiero 5 grudnia, w dniu swoich 57. urodzin.

Odejście Jacksona

Jackson kierował marynarką od maja 1915 roku, gdy po kryzysie dardanelskim zastąpił Johna Fishera. Był wybitnym znawcą techniki, jednym z pionierów radiotelegrafii, i dobrze układała się jego współpraca z pierwszym lordem Admiralicji Arthurem Balfourem. Zajmował się jednak głównie sprawami administracyjnymi i nie miał charyzmy swojego poprzednika. Jesienią 1916 roku jego pozycja słabła: niemieckie niszczyciele bezkarnie wypadały do Cieśniny Kaletańskiej, a okręty podwodne topiły coraz więcej statków. Odchodził z honorami. 4 grudnia otrzymał Krzyż Wielki Orderu Łaźni i został komendantem Królewskiego Kolegium Marynarki Wojennej w Greenwich.

Ludzie z floty

Jellicoe przyszedł do Admiralicji z gotowym planem. Już na początku listopada, wezwany przez Balfoura na naradę w Londynie, przekonywał, że Flota Pełnomorska raczej nie zaryzykuje nowej bitwy, dopóki Niemcy nie wypróbują nowej kampanii podwodnej, i że wszystkie siły trzeba teraz skupić na obronie żeglugi. Po przyjęciu stanowiska poprosił, by drugim lordem morskim został admirał Cecil Burney, dotychczasowy zastępca dowódcy Grand Fleet, a czwartym komodor Lionel Halsey, kapitan floty. Wszystkie te nominacje przeszły.

Najważniejszą nowością był wydział do walki z okrętami podwodnymi (Anti-Submarine Division) w sztabie Admiralicji. Jego dyrektorem został kontradmirał Alexander Duff, a zastępcą kapitan Frederic Dreyer, dotychczasowy dowódca flagowego pancernika Jellicoe. Wydział zaczął pracę jeszcze w grudniu. Na początku liczył kilkunastu oficerów, w większości przybyłych z Jellicoe z floty, i przejął od wydziału operacyjnego kierowanie wszystkimi okrętami i samolotami, które ścigały okręty podwodne, a także trałowaniem min. Miał też badać i doskonalić nowe sposoby zwalczania U-Bootów, od bomb głębinowych po hydrofony.

Pierwszy lord morski w czasie przesilenia

Jellicoe przyszedł do Admiralicji w samym środku kryzysu politycznego. Premier Asquith podał się do dymisji następnego dnia, a według wspomnień Jellicoe pod Balfourem pracował zaledwie dwa lub trzy dni. W nowym rządzie Davida Lloyda George’a Admiralicję objął Edward Carson, z którym Jellicoe od pierwszych rozmów zajmował się przede wszystkim zagrożeniem podwodnym. Najpilniejsza potrzeba była prosta: działa dla statków handlowych. Niemieckie okręty podwodne topiły wtedy wiele statków ogniem artyleryjskim z powierzchni, a uzbrojony statek mógł się takiemu atakowi oprzeć.

Skala zagrożenia była ogromna. Według brytyjskiej monografii sztabowej w półroczu od sierpnia 1916 do stycznia 1917 roku okręty podwodne topiły średnio ponad 250 tysięcy ton statków brytyjskich, alianckich i neutralnych miesięcznie, mimo że Niemcy wciąż przestrzegały ograniczeń. Nowe kierownictwo Admiralicji nie widziało jednak jeszcze ratunku w konwojach. Jellicoe razem z innymi admirałami przekonywał wcześniej polityków, że duża grupa statków będzie łatwym celem, a kapitanowie statków handlowych nie zdołają utrzymać szyku. 21 grudnia Duff uzasadniał w notatce, że różnice prędkości i nieuchronne maruderstwo przekreślają korzyści z konwoju. Pod koniec 1916 roku Admiralicja była mu wyraźnie przeciwna i stawiała na uzbrajanie statków.

Do tej sprawy wrócono w następnym roku, gdy Niemcy ogłosili nieograniczoną wojnę podwodną, a straty żeglugi podwoiły się. Wiosną 1917 roku Admiralicja zaczęła wprowadzać konwoje, które ostatecznie przełamały kryzys. Jellicoe, coraz bardziej pesymistyczny i skłócony z Lloydem George’em, utracił stanowisko w grudniu 1917 roku.