TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Henry Jackson pierwszym lordem morskim

Kategoria:
Wojsko
Data:
28 maja 1915
Autor:
Łukasz Skowroń
Tagi:
Wielka Brytania, Royal Navy, Arthur Balfour, John Fisher

Pod koniec maja 1915 roku pierwszym lordem morskim, czyli najwyższym rangą oficerem i zawodowym szefem Royal Navy, został admirał sir Henry Jackson. Zastąpił lorda Johna Fishera, który 15 maja porzucił Admiralicję. Brytyjska chronologia wojny notuje nominację pod 28 maja, a część zestawień podaje jako początek urzędowania 27 maja. Jackson stanął u boku nowego pierwszego lorda Admiralicji, Arthura Balfoura.

Nominacja była dla wielu zaskoczeniem. Po odejściu Fishera jego obowiązki tymczasowo przejął admirał Arthur Wilson, który był już pierwszym lordem morskim w latach 1910–1911. Wilson oświadczył jednak, że będzie służył tylko pod Winstonem Churchillem, a gdy stało się jasne, że Churchill odchodzi, nie dał się przekonać do zmiany zdania. 21 maja Churchill napisał premierowi, że w tej sytuacji radzi powołać Jacksona. Propozycję przyjęto.

Admirał uczony

Jackson miał 60 lat. Urodził się w 1855 roku w Barnsley w Yorkshire, w rodzinie producenta lnu, i w 1868 roku wstąpił do marynarki jako kadet. Jako młody oficer walczył na lądzie w wojnie z Zulusami w 1879 roku, potem wyspecjalizował się w broni torpedowej. Sławę przyniosły mu jednak doświadczenia z łącznością bezprzewodową. W połowie lat 90. XIX wieku, jako komendant szkoły torpedowej, prowadził próby z telegrafią bez drutu, równolegle z pracami Guglielma Marconiego. Według części źródeł jako pierwszy nawiązał łączność radiową między dwoma okrętami, a potem współpracował z Marconim przy budowie systemu radiowego dla floty. W 1901 roku został członkiem Royal Society, najbardziej prestiżowego brytyjskiego towarzystwa naukowego.

Później zajmował kolejne ważne stanowiska: w latach 1905–1908 był trzecim lordem morskim, odpowiedzialnym za budowę okrętów, od 1911 roku kierował Królewską Wojenną Szkołą Morską, a w 1913 roku stanął na czele sztabu wojennego Admiralicji. Po wybuchu wojny planował wyprawy przeciw niemieckim koloniom. Brytyjska historia oficjalna wojny na morzu nazwała jego pracę przy kierowaniu operacjami zamorskimi „mistrzowską” i uznała go za naturalnego następcę Fishera.

Głos ostrożności

Jackson od początku trzeźwo oceniał wyprawę na Dardanele. W memoriale z 15 lutego 1915 roku pisał, że ostrzału z morza nie można zalecać jako rozsądnej operacji, jeśli silne siły lądowe nie będą gotowe go wesprzeć albo przynajmniej wkroczyć natychmiast po uciszeniu fortów. Jego ostrzeżenie nie zatrzymało ataku samej floty. Na początku maja 1915 roku reprezentował Wielką Brytanię w Paryżu w rozmowach, które doprowadziły do konwencji morskiej z Francją i Włochami.

Jako pierwszy lord morski Jackson dobrze współpracował z Balfourem, ale zajmował się przede wszystkim sprawami administracyjnymi. Jego pozycja osłabła, gdy jesienią 1916 roku niemieckie niszczyciele zaczęły zapuszczać się do kanału La Manche. Pod koniec 1916 roku zastąpił go admirał John Jellicoe, a Jackson objął kierownictwo Królewskiego Kolegium Marynarki Wojennej w Greenwich.