Admirał Souchon na czele floty tureckiej

Brytyjska chronologia wojny notuje pod datą 17 września 1914 roku, że kontradmirał Wilhelm Souchon z niemieckiej Kaiserliche Marine objął dowództwo floty tureckiej. Przejęcie władzy nad marynarką Imperium Osmańskiego nie nastąpiło jednak jednego dnia. Według tureckich wykazów Souchon został dowódcą floty już 3 września, a 23 lub 24 września, według różnych źródeł, otrzymał stopień osmańskiego wiceadmirała i formalnie stanął na czele całej marynarki. Data w brytyjskiej chronologii zbiega się z wyjazdem z Turcji brytyjskiej misji morskiej, która do sierpnia kierowała osmańską flotą.

Od uciekiniera do dowódcy

Souchon trafił do Turcji przypadkiem. Na początku wojny dowodził niemiecką Dywizją Śródziemnomorską, złożoną z krążownika liniowego Goeben i krążownika lekkiego Breslau. Ścigany przez Brytyjczyków, wprowadził oba okręty do Dardaneli. Neutralny rząd osmański, by uniknąć ich internowania, ogłosił, że je kupił. 16 sierpnia na okrętach podniesiono tureckie bandery. Goeben stał się Yavuz Sultan Selim, a Breslau – Midilli. Niemieckie załogi zostały na pokładach, tylko zamiast czapek marynarskich założyły fezy.

Yavuz był najsilniejszym okrętem na Morzu Czarnym, silniejszym od każdego rosyjskiego pancernika z osobna. Jego dowódca z dnia na dzień stał się jedną z najważniejszych osób w Konstantynopolu. Souchon ściągał z Niemiec kolejnych oficerów i marynarzy, obsadzał nimi tureckie okręty, szkolił załogi i przygotowywał flotę do działań. Niemieccy specjaliści wzmacniali też obronę Dardaneli. 27 września niemiecki komendant umocnień cieśniny zamknął ją dla żeglugi.

Droga do wojny

Souchon nie ukrywał, że chce wciągnąć Turcję do wojny po stronie Niemiec. Ten sam cel miał minister wojny Enver Pasza, choć część rządu wciąż wolała neutralność. 25 października (według części źródeł dzień lub kilka dni wcześniej) Enver polecił Souchonowi wyprowadzić flotę na Morze Czarne i zaatakować rosyjskie okręty, jeśli nadarzy się „odpowiednia okazja”.

29 października 1914 roku okręty pod turecką banderą, ale w dużej części z niemieckimi załogami, zaatakowały bez wypowiedzenia wojny rosyjskie porty. Yavuz ostrzelał Sewastopol, torpedowce zaatakowały Odessę i zatopiły kanonierkę Donieć, a inne okręty ostrzelały Noworosyjsk i Teodozję. 2 listopada Rosja wypowiedziała wojnę Turcji, a 5 listopada zrobiły to Wielka Brytania i Francja.

Souchon dowodził flotą osmańską do września 1917 roku. Mało który admirał tej wojny miał taki wpływ na jej przebieg. Decyzja o ucieczce do Konstantynopola, a potem atak na Morzu Czarnym otworzyły nowe fronty: na Kaukazie, w Mezopotamii, w Palestynie i nad Dardanelami.