Murray odchodzi ze sztabu BEF

24 stycznia 1915 roku generał porucznik sir Archibald Murray przestał kierować sztabem Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego. Naczelny dowódca, marszałek John French, odesłał go tego dnia na miesięczny urlop zdrowotny, a następnego dnia zażądał jego rezygnacji. Murray zapewniał, że wystarczy mu kilka dni odpoczynku, ale decyzja już zapadła. Tak zakończyła się służba człowieka, który od pierwszego dnia wojny był szefem sztabu Frencha.

Stary współpracownik Frencha

Murray urodził się w 1860 roku. W wojnie burskiej był oficerem sztabu w Natalu, przeszedł oblężenie Ladysmith i zyskał opinię zdolnego sztabowca. Przed wojną pracował z Frenchem w ministerstwie wojny. Według przedwojennych planów miał w razie wojny zostać kwatermistrzem generalnym korpusu, ale w sierpniu 1914 roku objął stanowisko szefa sztabu, a zaopatrzenie przypadło generałowi Williamowi Robertsonowi.

Już pierwsze tygodnie wojny nadszarpnęły jego pozycję. W czasie odwrotu spod Mons Murray przeżył coś w rodzaju załamania fizycznego, choć relacje świadków różnią się w szczegółach. Zastępca szefa sztabu, generał Henry Wilson, zapisał, że rankiem 26 sierpnia, na wiadomość o decyzji Smith-Dorriena, by przyjąć bitwę pod Le Cateau, Murray zemdlał. Według generała Nevila Macready’ego Murray zemdlał przy biurku w Noyon, gdzie 27 sierpnia stała kwatera główna. Według historyka Richarda Holmesa Murray nie doszedł jeszcze w pełni do siebie po ranie brzucha odniesionej w Afryce Południowej.

Szef sztabu bez autorytetu

Jesienią 1914 roku stosunki w kwaterze głównej były złe. Murray nie umiał zapanować nad podwładnymi, a zwłaszcza nad Wilsonem, który miał własny dostęp do Frencha i przyjaciół we francuskim dowództwie. Skarżył się, że oficerowie sztabu go pomijają, a nawet zmieniają jego rozkazy, i kilka razy mówił o dymisji. Generał Henry Rawlinson zanotował pod koniec listopada, że Murray stał się w kwaterze głównej „zerem”. Sam Murray pisał po latach, że został przy Frenchu, bo znał go jak nikt inny i chciał go wspierać mimo jego trudnego charakteru.

Pod koniec listopada i w połowie grudnia French mówił Wilsonowi, że myśli o przeniesieniu Murraya na dowództwo korpusu i oddaniu jego miejsca właśnie Wilsonowi. Premier Herbert Asquith i minister wojny lord Kitchener nie zgodzili się jednak na tę kandydaturę. Sprawa ciągnęła się kilka tygodni, aż French postanowił rozstać się z Murrayem. Wilsona podejrzewano powszechnie o intrygi przeciw przełożonemu, choć konkretnych dowodów na to jest niewiele.

Dalsze losy

Murray wrócił do Londynu. French napisał do niego 29 stycznia, że ma nadzieję wkrótce zobaczyć go znów we Francji jako dowódcę armii. Stało się inaczej. 10 lutego 1915 roku Murray został zastępcą szefa Imperialnego Sztabu Generalnego i zajmował się szkoleniem Nowych Armii Kitchenera. We wrześniu 1915 roku zastąpił na stanowisku szefa Imperialnego Sztabu Generalnego generała Jamesa Wolfe Murraya, a od 1916 roku dowodził wojskami brytyjskimi w Egipcie, skąd poprowadził pierwsze natarcie na Palestynę.