Brytyjczycy w Omsku

18 października 1918 roku do Omska w zachodniej Syberii przyjechał pociągiem brytyjski 25 Batalion Pułku Middlesex podpułkownika Johna Warda. Datę przybycia podaje sam Ward we wspomnieniach „With the »Die-Hards« in Siberia”. Batalion, który wylądował we Władywostoku 3 sierpnia i walczył nad Ussuri, przejechał koleją kilka tysięcy kilometrów przez Mandżurię i Syberię. Brytyjska chronologia wojny notuje, że kilka dni wcześniej, 14 października, Brytyjczycy dotarli do Irkucka, który Czechosłowacy i syberyjscy ochotnicy zajęli w lipcu.

Podróż przez Syberię

Rozkaz przejścia do Omska Ward dostał, gdy batalion urządzał się już na zimę w Spassku. Po konferencji we Władywostoku z generałem Alfredem Knoxem, szefem brytyjskiej misji wojskowej na Syberii, ruszył na zachód. Ward wspominał, że jeszcze we Władywostoku japońscy oficerowie kwestionowali prawo Brytyjczyków do wywieszania na pociągu brytyjskiej flagi. Na stacjach witały batalion delegacje mieszkańców z chlebem i solą. W Irkucku urządzono bankiet, oficjalnie na cześć Piotra Wołogodskiego, przewodniczącego syberyjskiej Rady Ministrów, a w praktyce na powitanie pierwszego brytyjskiego pułku na Syberii. Ward zauważył, że na całej drodze od Władywostoku do Irkucka nie widział ani jednej rosyjskiej flagi, i powiedział to otwarcie w przemówieniu. Gdy obiecał, że jego orkiestra zagra nazajutrz „God Save the King”, sala przyjęła to owacją.

Omsk przyjął Brytyjczyków uroczyście. Stacja była udekorowana flagami wszystkich państw sojuszniczych, wśród których według Warda po raz pierwszy przeważały rosyjskie. Na peronie czekali dowódca okręgu wojskowego, wiceminister spraw zagranicznych i przedstawiciele władz miejskich, a kobiety podały żołnierzom chleb i sól. Ward pisał, że obecność około 800 brytyjskich żołnierzy dała mieszkańcom poczucie bezpieczeństwa, a pewna generałowa wyznała mu, że po raz pierwszy od dawna może spokojnie spać. Batalion należał przy tym do kategorii garnizonowej. Jego żołnierze nie nadawali się do służby na pierwszej linii.

Polityka w Omsku

Brytyjczycy trafili do Omska w chwili, gdy miasto stawało się stolicą antybolszewickiej Rosji. Niespełna dwa tygodnie wcześniej, 9 października, przeniósł się tu z zagrożonej przez czerwonych Ufy Ogólnorosyjski Rząd Tymczasowy, zwany Dyrektoriatem. Powstał on we wrześniu z połączenia eserowskiego Komuczu z Samary, rządu syberyjskiego i innych rządów regionalnych. Brytyjski wysoki komisarz Sir Charles Eliot i francuscy dyplomaci próbowali pogodzić socjalistów z Dyrektoriatu z konserwatywnym rządem syberyjskim, wspieranym przez oficerów i kozaków. Ward od początku wątpił w powodzenie tych zabiegów. 13 października przyjechał do Omska wiceadmirał Aleksandr Kołczak, były dowódca Floty Czarnomorskiej. Na początku listopada został ministrem wojny, a w nocy z 17 na 18 listopada kozaccy oficerowie aresztowali eserowskich członków Dyrektoriatu, po czym Rada Ministrów ogłosiła Kołczaka Najwyższym Władcą Rosji. Ward był w mieście świadkiem tego przewrotu. Później do Omska dotarł jeszcze brytyjski 1/9 Batalion Pułku Hampshire, przysłany z Indii przez Władywostok.