Włochy ogłaszają blokadę wybrzeża austro-węgierskiego

26 maja 1915 roku, trzy dni po wypowiedzeniu wojny Austro-Węgrom, rząd włoski ogłosił blokadę wybrzeży przeciwnika. Deklaracja, rozesłana przez ministerstwo spraw zagranicznych w Rzymie do przedstawicielstw państw obcych, obowiązywała od 26 maja. Obejmowała całe wybrzeże austro-węgierskie od granicy z Włochami na północy po granicę z Czarnogórą na południu, „ze wszystkimi portami, wyspami, przystaniami, redami i zatokami”, oraz wybrzeże Albanii od granicy czarnogórskiej aż po przylądek Kefali (Kephali) na południu kraju. Wybrzeże sprzymierzonej Czarnogóry zostało z blokady wyłączone.

Dlaczego także Albania

Albania nie brała udziału w wojnie. Od wyjazdu księcia Wilhelma zu Wied jesienią 1914 roku pogrążona była w chaosie, a Włosi obsadzili już w grudniu port Wlora. W deklaracji rząd włoski uzasadnił objęcie blokadą albańskiego wybrzeża tym, że austro-węgierskie władze morskie potajemnie zaopatrują swoje okręty w niektórych albańskich portach. Do tej pory flota francuska, która od sierpnia 1914 roku pilnowała wyjścia z Adriatyku, prowadziła w praktyce blokadę na linii Cieśniny Otranto. Teraz Włochy, jako państwo wojujące z Austro-Węgrami, ogłosiły blokadę formalnie i nadały jej prawne ramy.

Deklaracja wyznaczała dokładne granice obu blokowanych odcinków za pomocą współrzędnych geograficznych. Każdy statek, który przekroczyłby linię zamkniętą między przylądkiem Otranto a przylądkiem Kefali, miał być traktowany zgodnie z prawem międzynarodowym i obowiązującymi traktatami, co w praktyce oznaczało zatrzymanie i możliwą konfiskatę. Statki państw sojuszniczych i neutralnych miały dostać czas na swobodne opuszczenie strefy, a jego długość miał ustalić dowódca włoskiej floty. W kolejnych dniach Rzym doprecyzował przepisy: statkom dano dziesięć dni od ogłoszenia blokady, a południowy kraniec albańskiego odcinka przesunięto nieco na północ, do miejsca zwanego Aspri Ruga.

Morze zamknięte

Blokada miała znaczenie raczej polityczne i prawne niż praktyczne. Austro-węgierskie statki handlowe i tak od sierpnia 1914 roku nie mogły wypływać poza Adriatyk, a włoska flota w pierwszych dniach wojny dopiero rozpoczynała działania na Adriatyku. Najwięcej sporów wywołało objęcie blokadą neutralnej Albanii. Na początku lipca 1915 roku Włochy rozszerzyły blokadę na cały Adriatyk na północ od linii Otranto–Aspri Ruga, praktycznie zamykając to morze dla żeglugi bez włoskiego zezwolenia.

Stany Zjednoczone uznały te kroki za niezgodne z prawem. W listopadzie 1915 roku sekretarz stanu Robert Lansing napisał do ambasadora w Rzymie, że według deklaracji londyńskiej blokada wybrzeża państwa wojującego nie może obejmować wybrzeża państwa neutralnego. Waszyngton zapowiedział, że nie uzna włoskich dekretów i będzie domagał się odszkodowania za ewentualne straty amerykańskiego handlu. Mimo protestów blokada Adriatyku utrzymała się do końca wojny, a jej najważniejszym elementem stała się zapora w Cieśninie Otranto, która miała zamknąć austro-węgierskim i niemieckim okrętom podwodnym drogę na Morze Śródziemne.