Murray obejmuje dowództwo wszystkich wojsk w Egipcie

19 marca 1916 roku generał sir Archibald Murray formalnie przejął od generała porucznika sir Johna Maxwella dowództwo wszystkich wojsk brytyjskich w Egipcie. Od stycznia w kraju było dwóch niezależnych dowódców: Murray, który przejął Śródziemnomorskie Siły Ekspedycyjne i bronił Kanału Sueskiego od wschodu, oraz Maxwell, który rządził resztą Egiptu i prowadził wojnę z bractwem Sanusijja na zachodzie. Obaj uważali ten układ za szkodliwy. Murray w swoim pierwszym raporcie z Egiptu nazwał go systemem podwójnej kontroli, który z konieczności był niezadowalający, zwłaszcza z punktu widzenia oszczędności.

Decyzja z Londynu

Rozstrzygnięcie przyszło od ministra wojny, lorda Herberta Kitchenera. Według brytyjskiej historii oficjalnej działań w Egipcie telegram, w którym zawiadamiał Murraya, że rząd postanowił połączyć obie armie pod jego dowództwem, a Maxwell wróci do kraju, nadszedł 10 marca. Murray w swoim raporcie podaje datę 11 marca. Obaj generałowie prosili wcześniej Londyn, by przy podejmowaniu decyzji nie brał pod uwagę ich osobistych racji. Szczegóły przekazania dowództwa ustalili na naradzie 13 marca, a sześć dni później Murray przejął całą władzę wojskową w kraju.

Z dowództwem przeszły na niego nowe obowiązki. Odpowiadał teraz za stan wojenny w Egipcie i za porządek w dolinie Nilu i w delcie, a także za walkę z Sanusijją. Dostał też dodatkowe wojska Maxwella: 53 i 54 Dywizję, północnomidlandzką brygadę konną, bataliony garnizonowe i ośrodek szkolenia (Imperial School of Instruction) w Zajtunie pod Kairem. Kwaterę główną zostawił w Ismailii nad kanałem. W Kairze ustanowił dowództwo Okręgu Delty, które odpowiadało też za ochronę linii komunikacyjnych, a do działań na zachodzie utworzył nowe Siły Zachodniej Granicy, podzielone na odcinek północno-zachodni i południowo-zachodni. Zlikwidowano bazę lewantyńską, a połączenie dowództw pozwoliło od razu zmniejszyć sztaby. Cała armia pod rozkazami Murraya przyjęła nazwę Egipskich Sił Ekspedycyjnych (Egyptian Expeditionary Force), od kraju, do którego odtąd ograniczały się jej działania. Pod koniec marca, na prośbę gubernatora Sudanu Reginalda Wingate’a, Murray wziął też na siebie obronę odcinka Nilu od Asuanu do Wadi Halfa, patrolowanego przez uzbrojone parowce z załogami z marynarki wojennej.

Odejście Maxwella

Maxwell dowodził w Egipcie od września 1914 roku. W tym czasie odparł turecki atak na Kanał Sueski, zrobił z kraju zaplecze wyprawy na Gallipoli i zaczął budowę nowej linii obrony na pustyni na wschód od kanału. Na koniec zostawił następcy wygraną wojnę na wybrzeżu z Sanusijją. Murray przyznał w raporcie, że Maxwell doprowadził ją do „triumfalnego” etapu zwycięstwami, które dały Brytyjczykom pojmanie Dżafara al-Askariego pod Agagią, odzyskanie As-Sallum 14 marca, utratę wszystkich dział przez wojska bractwa i uwolnienie jeńców z zatopionych statków. Według informacji, którymi Murray dysponował, siły Sanusijji na całej Pustyni Zachodniej nie przekraczały wtedy 3 tysięcy ludzi.

Maxwell wrócił do Anglii. Długo bez przydziału nie pozostał: pod koniec kwietnia, po wybuchu powstania wielkanocnego w Dublinie, rząd wysłał go do Irlandii jako dowódcę wojsk z pełnią władzy wojskowej. Murray tymczasem miał coraz mniej żołnierzy. Od marca z Egiptu bez przerwy odpływały do Francji kolejne dywizje rezerwy strategicznej imperium. Z pozostałymi siłami przygotowywał posuwanie się na wschód, przez północny Synaj w stronę oazy Katia, a 18 marca do jego sztabu przybył jako kapitan sztabowy następca tronu, książę Walii Edward.