Denys Cochin na czele francuskiej blokady

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 20 marca 1916 roku, że Denys Cochin został francuskim podsekretarzem stanu do spraw blokady. Tak nazywał się jego urząd dopiero od grudnia 1916 roku. W marcu chodziło o skromniejszą zmianę. Według historii blokady napisanej przez francuskiego oficera marynarki Louisa Guicharda rząd Aristide’a Brianda postanowił 23 marca, że Komitetowi Restrykcji, który zajmował się odcinaniem nieprzyjaciela od dostaw, będzie przewodniczył minister stanu, właśnie Cochin. Paryski „Le Temps” w numerze z datą 25 marca ogłosił nowy skład komitetu: przewodniczącym miał być minister stanu wyznaczony przez premiera, a członkami przedstawiciele dziesięciu resortów, od kancelarii premiera, sprawiedliwości i spraw zagranicznych po finanse, wojnę, marynarkę, handel, rolnictwo i kolonie. Samej daty 20 marca źródła francuskie nie potwierdzają. Mówią o decyzji podjętej trzy dni później.

Komitet bez szefa

Komitet do spraw ograniczania zaopatrzenia i handlu nieprzyjaciela, nazywany w skrócie Komitetem Restrykcji albo „komitetem R”, powstał 22 marca 1915 roku, po nieudanej próbie z listopada 1914 roku. Zasiadali w nim przedstawiciele kilku ministerstw, a przewodniczył mu admirał. Był ciałem doradczym. Przechodziły przez niego projekty wszystkich umów z państwami neutralnymi i wszelkie informacje o handlu nieprzyjacielskim i neutralnym. Obok niego działały jednak osobne komisje do spraw zwolnień z zakazów wywozu i kontyngentów, a o blokadzie decydowały w praktyce różne ministerstwa. Pod koniec 1915 roku we Francji coraz głośniej mówiono, że blokada bez jednolitego kierownictwa jest sprzeczna ze zdrowym rozsądkiem.

Bodźcem do zmian był przykład brytyjski. 23 lutego w Londynie powstało Ministerstwo Blokady z lordem Robertem Cecilem na czele. Guichard pisze, że rząd francuski też zapragnął zjednoczyć służby blokady, ale zdobył się tylko na półśrodek. Cochin dostał przewodnictwo komitetu bez jasno określonych uprawnień. Nowością było też to, że w posiedzeniach mogli odtąd uczestniczyć przedstawiciele ambasad sojuszniczych.

Kim był Cochin

Baron Denys Cochin miał 64 lata. Urodził się w 1851 roku w Paryżu. Po wojnie 1870 roku był przez rok attaché ambasady w Londynie, potem studiował chemię, m.in. w laboratorium Louisa Pasteura. Od 1893 roku był deputowanym z Paryża i jednym z głównych mówców katolickiej prawicy w Izbie Deputowanych, a od 1911 roku członkiem Akademii Francuskiej. Gdy w październiku 1915 roku Briand tworzył rząd, wziął do niego Cochina jako ministra stanu bez teki. Jego obecność w jednym gabinecie z antyklerykałami była symbolem „świętej jedności” wszystkich stronnictw w czasie wojny. W listopadzie 1915 roku Cochin pojechał z misją do Aten, gdzie tłumy zgotowały mu entuzjastyczne powitanie, choć król i rząd grecki pozostali wobec Ententy nieufni.

Co dalej

Cochin szybko zdobył w sprawach blokady pozycję większą, niż przewidywała marcowa decyzja. Według Guicharda 23 sierpnia 1916 roku rada ministrów postanowiła, że to on będzie przedstawiał rządowi wszystkie sprawy blokady, że ministerstwa mają go konsultować przed decyzjami i że w razie sporów będzie rozstrzygał jako arbiter. Brytyjski historyk blokady Archibald Bell opisuje, jak latem 1916 roku Cochin przewodniczył francuskiej delegacji w rozmowach z Cecilem i najpierw opierał się porzuceniu przez sojuszników deklaracji londyńskiej, a potem prowadził w imieniu sprzymierzonych trudne rokowania ze Szwajcarią. W grudniu 1916 roku, na własną prośbę, Cochin zrezygnował z tytułu ministra stanu i został podsekretarzem stanu do spraw blokady przy ministerstwie spraw zagranicznych. Urząd ten sprawował także w rządzie Alexandre’a Ribota, aż do dymisji w sierpniu 1917 roku.