Francja wysyła korpus nad Dardanele

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 4 marca 1915 roku, że rząd francuski postanowił wysłać pod Dardanele korpus ekspedycyjny. W rzeczywistości decyzję podjęto w Paryżu już w drugiej połowie lutego, a na początku marca nowa francuska dywizja była już w drodze. Według brytyjskiej historii oficjalnej pierwsze jej oddziały, razem z dowódcą, generałem Albertem d’Amade’em, i jego sztabem, weszły na statki 3 marca. Według źródeł francuskich konwoje wypływały z portów od 4 marca. Tego samego dnia Winston Churchill napisał do lorda Kitchenera, że francuska dywizja powinna razem z wojskami brytyjskimi stanąć w zatoce Mudros na wyspie Lemnos około 18 marca, gotowa do wyładunku pod Bulair albo do rejsu przez cieśninę do Konstantynopola.

Decyzja w Paryżu

Francuska eskadra pancerników od początku brała udział w ataku floty na forty u wejścia do cieśniny. Gdy 16 lutego Brytyjczycy postanowili wysłać pod Dardanele 29 Dywizję, Francuzi nie chcieli zostać w tyle. 18 lutego rząd francuski uznał, że do wschodniej części Morza Śródziemnego pojedzie także dywizja piechoty. Chodziło nie tylko o pomoc sojusznikowi. Francja miała w Imperium Osmańskim ogromne interesy, od kapitału ulokowanego w tureckich długach i kolejach po wpływy w Syrii i Libanie, i nie mogła dopuścić, by o losie Konstantynopola i cieśnin rozstrzygali bez niej Brytyjczycy i Rosjanie.

Sprzeciwił się temu naczelny wódz, generał Joseph Joffre. Zapytany przez ministerstwo wojny, odpowiedział, że jest „absolutnie niemożliwe”, by zgodził się oddać jakiekolwiek wojska spod swojego dowództwa. Uważał, że wojnę rozstrzygnie się we Francji, a wyprawa na Dardanele była według niego zbudowana na bardzo niepewnych podstawach. Minister wojny Alexandre Millerand polecił więc 22 lutego zorganizować zupełnie nową dywizję z żołnierzy przebywających w zakładach uzupełnień we Francji i w Afryce Północnej. 25 lutego Joffre zapewniał w depeszy, że nie znajdzie się w niej żaden oddział walczący na froncie zachodnim ani tam przeznaczony.

Nowa dywizja

Jednostkę nazwano Korpusem Ekspedycyjnym Wschodu (Corps expéditionnaire d’Orient). Formalnie istniała od 1 marca i powstała w ciągu zaledwie kilku dni. Liczyła około 17–18 tysięcy ludzi. Składała się z dwóch brygad. W brygadzie metropolitalnej znalazł się 175 Pułk Piechoty oraz pułk marszowy złożony z batalionów zuawów i Legii Cudzoziemskiej. Brygadę kolonialną tworzyły dwa mieszane pułki kolonialne, w których obok batalionów francuskiej piechoty kolonialnej służyli tyralierzy senegalscy z Afryki Zachodniej. Dywizja miała też kilka baterii armat polowych kalibru 75 mm i baterie artylerii górskiej. Dowodził nią generał Maurice Masnou.

Na czele całego korpusu stanął pięćdziesięcioośmioletni generał Albert d’Amade. W latach 1908–1909 dowodził wojskami francuskimi w Maroku, gdzie prowadził kampanię w regionie Chaouia. W sierpniu 1914 roku dowodził grupą dywizji terytorialnych, które osłaniały północno-zachodnią Francję między Dunkierką a Maubeuge. W czasie odwrotu aliantów jego oddziały cofnęły się aż do Normandii. Część źródeł podaje, że nominację na dowódcę korpusu otrzymał 24 lutego, inne wiążą ją z 1 marca, gdy jednostka formalnie powstała.

Pod brytyjskim dowództwem

Rozkazy, które d’Amade otrzymał 2 marca, kazały mu współdziałać z flotą sprzymierzonych i wojskami brytyjskimi przy forsowaniu Dardaneli, utrzymaniu cieśnin otwartymi i w późniejszych działaniach pod Konstantynopolem i nad Bosforem. Instrukcje miał otrzymywać od wiceadmirała Sackville’a Cardena, który dowodził flotą pod Dardanelami. 10 marca rząd francuski zgodził się, ze względu na jedność dowodzenia i przewagę liczebną Brytyjczyków, podporządkować korpus brytyjskiemu dowódcy wojsk lądowych, którym wkrótce został generał Ian Hamilton.

Transporty wypływały z Bizerty w Tunezji, z Marsylii, Tulonu i portów Algierii. Statki zbierały się po drodze na Malcie, a do zatoki Mudros, gdzie Brytyjczycy urządzali bazę wyprawy, docierały między 11 a 17 marca. Na Lemnos brakowało jednak nabrzeży, wody i magazynów, więc pod koniec marca Francuzi, podobnie jak Brytyjczycy, przenieśli się do Egiptu. W okolicach Aleksandrii przepakowali statki i przygotowywali się do desantu. 25 kwietnia 1915 roku żołnierze d’Amade’a wylądowali pod Kum Kale na azjatyckim brzegu cieśniny, a potem przeszli na południowy kraniec półwyspu Gallipoli. W maju przybyła druga francuska dywizja, a d’Amade’a zastąpił generał Henri Gouraud.