Wojska francuskie we Włoszech

3 listopada 1917 roku, według brytyjskiej chronologii wojny, ogłoszono publicznie, że do Włoch przybyły wojska francuskie. Tydzień wcześniej Niemcy i Austriacy przełamali front pod Caporetto, a armia włoska cofała się przez Friuli. Pierwsze francuskie pociągi wojskowe wyładowywały się na włoskich stacjach już od 31 października. Tego dnia, gdy ogłaszano ich przybycie, Włosi trzymali się jeszcze nad Tagliamento, ale ich naczelny wódz, generał Luigi Cadorna, myślał już o dalszym odwrocie nad Piawę.

Francuzi zdecydowali się szybko. Według brytyjskiej historii oficjalnej (Edmonds) rząd w Paryżu postanowił wysłać cztery dywizje, zanim Cadorna 27 października odpowiedział na pytanie generała Ferdinanda Focha, szefa sztabu generalnego, czy potrzebuje pomocy. Do Włoch skierowano sztab 10 Armii generała Denisa Duchêne’a, sztab XXXI Korpusu generała Rozée d’Infreville’a oraz 46, 47, 64 i 65 Dywizję. 47 Dywizja była złożona z batalionów strzelców (chasseurs). Siedem grup francuskiej ciężkiej artylerii, które po wrześniowej konferencji w Boulogne właśnie wracały z Włoch do Francji, zatrzymano, by osłaniały mosty na Tagliamento, i dosłano do nich sześć kolejnych. Pociągi jechały dwiema liniami przez Alpy, wybrzeżem przez Ventimiglię i przez Modane.

30 października Foch przyjechał do kwatery włoskiego naczelnego dowództwa w Treviso, a dzień później dołączył do niego brytyjski szef sztabu generalnego William Robertson. Obaj uznali, że Włochom nie jest potrzebne dwadzieścia dywizji, o które prosił Cadorna. We wspólnej nocie zapisali, że wojska sprzymierzonych mogą być we Włoszech tylko uzupełnieniem armii włoskiej, która nadal odpowiada za obronę kraju. Gdzie postawić Francuzów, długo się wahano. Cadorna chciał ich najpierw pod Bassano, potem na wzgórzu Montello nad Piawą, w końcu, w obawie przed uderzeniem z Tyrolu, poprosił o dwie dywizje pod Brescią. Ostatecznie dwie dywizje stanęły na północny wschód od Brescii, a dwie w Weronie, daleko za linią frontu.

Według francuskiego harmonogramu, który przytacza Edmonds, 64 i 65 Dywizja z XXXI Korpusu wyładowywały się od 31 października do 5 listopada, 47 Dywizja do 10 listopada, a 46 Dywizja do 12 listopada. 8 listopada, po naradach w Rapallo, Francuzi postanowili dosłać jeszcze XII Korpus generała Nourrissona z 23 i 24 Dywizją. Dowództwo całego francuskiego kontyngentu powierzono wtedy generałowi Marie Émile’owi Fayolle’owi, dotąd dowódcy Grupy Armii Centrum, który przyjechał do Włoch 21 listopada. Duchêne pozostał dowódcą 10 Armii.

Na front francuskie dywizje weszły dopiero na początku grudnia. Od 3 grudnia 65 i 47 Dywizja zluzowały Włochów w masywie Grappa, na odcinku z Monte Tomba, obok Brytyjczyków na Montello. 30 grudnia 47 Dywizja odbiła Monte Tomba, biorąc ponad półtora tysiąca jeńców. Listopadowe natarcia na linię Piawy i Grappy Włosi odparli jednak sami.