Detronizacja Abbasa II Hilmiego

19 grudnia 1914 roku, dzień po ogłoszeniu brytyjskiego protektoratu nad Egiptem, brytyjski minister spraw zagranicznych podał do wiadomości kolejną decyzję. Ponieważ Abbas II Hilmi, „były chedyw Egiptu”, przyłączył się do wrogów króla, rząd Jego Królewskiej Mości postanowił usunąć go z tronu. Godność władcy, z nowym tytułem sułtana Egiptu, zaproponowano księciu Husajnowi Kamilowi, najstarszemu żyjącemu członkowi dynastii Muhammada Alego, a ten ją przyjął.

Chedyw na wygnaniu

Abbas II Hilmi objął rządy w 1892 roku jako niespełna osiemnastoletni młodzieniec. Od początku źle układały mu się stosunki z Brytyjczykami, którzy od 1882 roku okupowali Egipt. Popierał egipskich nacjonalistów i szukał oparcia w Konstantynopolu, co w Londynie budziło nieufność. Latem 1914 roku przebywał w stolicy Imperium Osmańskiego. 25 lipca został tam ranny w zamachu na swoje życie i jeszcze dochodził do zdrowia, gdy wybuchła wojna.

Brytyjczycy nie chcieli dopuścić do jego powrotu do kraju, przez który płynęły transporty wojsk imperium. Abbas pozostał w Konstantynopolu i otwarcie stanął po stronie Turków. Zarzucano mu, że próbuje podburzać Egipcjan i Sudańczyków przeciw Brytyjczykom. Gdy Turcja przystąpiła do wojny, a w Egipcie wprowadzono stan wojenny, jego los był w praktyce przesądzony.

Pierwszy sułtan od czterech stuleci

Husajn Kamil, syn dawnego wicekróla Isma’ila Paszy i stryj Abbasa, miał wtedy 61 lat. Uchodził za człowieka umiarkowanego i skłonnego do współpracy z Brytyjczykami. Tytuł sułtana miał duże znaczenie symboliczne. Chedyw był namiestnikiem podległym władcy w Konstantynopolu, a sułtan stał z nim formalnie na równi. Ostatnim sułtanem rządzącym w Kairze był mamelucki władca pokonany przez Turków w 1517 roku.

Nowy władca otrzymał od Brytyjczyków notę, która określała granice jego władzy. Stosunki z obcymi państwami miały odtąd przechodzić przez brytyjskiego przedstawiciela w Kairze. Londyn przyznawał też, że system kapitulacji, czyli przywilejów prawnych cudzoziemców, nie odpowiada już potrzebom kraju, ale jego rewizję odkładał do końca wojny. 20 grudnia amerykański przedstawiciel w Kairze donosił do Waszyngtonu, że książę Husajn został ogłoszony sułtanem Egiptu.

Dalsze losy

Rządy Husajna Kamila nie były łatwe. W 1915 roku dwukrotnie próbowano go zabić: w kwietniu zamachowiec zaatakował jego powóz w Kairze, a w lipcu, według części źródeł w Aleksandrii, rzucono w powóz bombę, gdy sułtan jechał na piątkową modlitwę. Husajn Kamil zmarł 9 października 1917 roku. Jego syn zrzekł się praw do tronu, a Brytyjczycy już wcześniej postanowili, że sułtanem zostanie brat zmarłego, Fu’ad I.

Abbas II Hilmi nigdy już nie wrócił do Egiptu. Władze sułtanatu zakazały mu wstępu do kraju i odebrały majątek. Dopiero w 1931 roku formalnie pogodził się z utratą tronu. Zmarł w Genewie 19 grudnia 1944 roku, dokładnie trzydzieści lat po swojej detronizacji.