Dymisja Takaakiego Katō

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 9 sierpnia 1915 roku dymisję japońskiego ministra spraw zagranicznych Takaakiego Katō. Według japońskich wykazów ministrów urzędował on do 10 sierpnia, czyli do dnia, w którym cesarz Yoshihito zatwierdził przebudowany rząd premiera Shigenobu Ōkumy. O jego odejściu przesądzono już wcześniej, w kryzysie, który od końca lipca wstrząsał gabinetem. Razem z Katō z rządu odeszli minister finansów Reijirō Wakatsuki i minister marynarki admirał Rokurō Yashiro.

Afera Ōury

Kryzys wywołała afera korupcyjna. W grudniu 1914 roku rząd Ōkumy chciał przeprowadzić przez parlament ustawę o utworzeniu dwóch nowych dywizji armii, ale sprzeciwiała się jej opozycyjna partia Rikken Seiyūkai, która miała w izbie niższej większość. Ówczesny minister rolnictwa i handlu Kanetake Ōura, związany z obozem marszałka Aritomo Yamagaty, za pośrednictwem sekretarza generalnego izby niższej Kametarō Hayashidy przekupywał posłów opozycji. Ustawa i tak upadła, a parlament rozwiązano. W wyborach 25 marca 1915 roku rząd odniósł wielkie zwycięstwo, ale Ōura, od stycznia minister spraw wewnętrznych, był oskarżany o masowe naciski na wyborców. W maju działacz Seiyūkai złożył doniesienie do prokuratury, a śledztwo ujawniło łapówki. Hayashidę aresztowano. Minister sprawiedliwości uzgodnił z prokuratorami, że Ōura uniknie oskarżenia, jeśli odejdzie z polityki. 30 lipca Ōura złożył dymisję, a kilka dni później zrezygnował też z miejsca w Izbie Parów.

Dymisja całego rządu i jej skutki

30 lipca prośby o dymisję złożyli wszyscy członkowie rządu. Według japońskich opracowań cesarz, nie radząc się nawet genrō, czyli starszych mężów stanu, wyraził życzenie, by Ōkuma pozostał. Premier zgodził się przebudować gabinet. Większość ministrów zachowała stanowiska, dlatego krytycy nazwali całą dymisję teatralną. Katō, Wakatsuki i Yashiro do rządu jednak nie wrócili. Opracowania wiążą odejście Katō zarówno z jego współodpowiedzialnością za aferę jako przywódcy rządzącej partii Rikken Dōshikai, jak i z wrogością genrō. Według historyków starsi mężowie stanu od miesięcy domagali się jego usunięcia, bo prowadził politykę zagraniczną bez konsultacji z nimi i nie dopuszczał ich do dokumentów dyplomatycznych.

Dyplomata z Londynu

Katō miał 55 lat. Urodził się w 1860 roku w prowincji Owari, w dzisiejszej prefekturze Aichi. Ukończył z pierwszą lokatą prawo na uniwersytecie w Tokio, pracował w koncernie Mitsubishi i ożenił się z najstarszą córką jego założyciela, Yatarō Iwasakiego. W latach 1894–1899 był posłem w Londynie i przyczynił się do zawarcia sojuszu brytyjsko-japońskiego. Ministrem spraw zagranicznych był czterokrotnie. W sierpniu 1914 roku to on przekonał rząd, cesarza i genrō, by Japonia postawiła Niemcom ultimatum i przystąpiła do wojny. W styczniu 1915 roku przedstawił Chinom 21 żądań, które zakończyły się majowym ultimatum i gwałtownie pogorszyły stosunki z Chinami.

Odejście z rządu nie zakończyło jego kariery. Jeszcze w 1915 roku zasiadł w Izbie Parów, w 1916 roku stanął na czele nowej partii Kenseikai, a w latach 1924–1926 był premierem. Jego rząd wprowadził powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn. Teką ministra spraw zagranicznych zarządzał tymczasem sam premier Ōkuma.