Gwatemala zrywa stosunki z Niemcami

27 kwietnia 1917 roku rząd Gwatemali zerwał stosunki dyplomatyczne z Cesarstwem Niemieckim. Niemiecki poseł Curt Lehmann, akredytowany w stolicy kraju także przy rządach Kostaryki, Hondurasu i Nikaragui, otrzymał paszporty, a niemieckiemu konsulowi cofnięto exequatur. Minister spraw zagranicznych Luis Toledo Herrarte polecił depeszą posłowi w Waszyngtonie Joaquínowi Méndezowi zawiadomić o tym rząd Stanów Zjednoczonych. Méndez dodał w nocie do Departamentu Stanu, że Gwatemala od początku popierała stanowisko Amerykanów w obronie praw narodów, wolności mórz i sprawiedliwości międzynarodowej i z wielką przyjemnością oddaje do ich dyspozycji swoje wody terytorialne, porty i koleje do wspólnej obrony.

Krok ten od tygodni był przesądzony. Gwatemalą od 1898 roku rządził dyktatorsko prezydent Manuel Estrada Cabrera, który opierał swoją władzę na dobrych stosunkach z Waszyngtonem i amerykańskim kapitałem, zwłaszcza z United Fruit Company. Gdy w lutym Stany Zjednoczone zerwały stosunki z Niemcami, jego rząd zapewnił, że we właściwym czasie zajmie podobne stanowisko. 7 marca zaprotestował w Berlinie przeciw nieograniczonej wojnie podwodnej, uznając ją za pogwałcenie praw narodów. Według późniejszego memorandum Unii Panamerykańskiej ani rząd niemiecki, ani jego poseł nie zwrócili na ten protest uwagi.

Po wypowiedzeniu wojny przez Stany Zjednoczone Estrada Cabrera napisał 10 kwietnia do Méndeza, że na znak solidarności zawiesił swobody obywatelskie w departamentach przygranicznych, by nikt nie mógł się przedostać do sąsiednich krajów z wrogimi zamiarami, i że czeka na amerykańskie wskazówki. 18 kwietnia Departament Stanu zapewnił posła o pełnym poparciu dla wszystkiego, co Gwatemala zrobi. 25 kwietnia Méndez przekazał prezydentowi sugestię Waszyngtonu: wobec niemieckich spisków, które zagrażają bezpieczeństwu i niepodległości Ameryki Środkowej, Gwatemala powinna zerwać stosunki z Niemcami i oddać do dyspozycji Stanów Zjednoczonych swoje wody, porty i koleje. Amerykanie mieli wciąż w pamięci telegram Zimmermanna, w którym Berlin proponował Meksykowi sojusz przeciw nim, a Gwatemala graniczyła z Meksykiem. Estrada Cabrera odpowiedział następnego dnia, że wszystko to robi „bez żadnej zachęty i najzupełniej samorzutnie”, i prosił tylko, by Waszyngton potwierdził, że przyjmuje ten udział, i określił warunki sojuszu obronnego.

Zerwanie z Niemcami nie było dla Gwatemali obojętne. Od połowy XIX wieku osiedlali się tam niemieccy koloniści, którzy zakładali plantacje kawy, zwłaszcza w departamencie Alta Verapaz wokół Cobán. Pod koniec XIX wieku w ich rękach były dwie trzecie tamtejszej produkcji kawy, a Gwatemala stała się głównym ośrodkiem niemieckich inwestycji w Ameryce Środkowej. Według części opracowań już w 1917 roku rząd Estrady Cabrery zaczął przejmować niemiecki majątek.

1 maja sekretarz stanu Robert Lansing odpisał Méndezowi, że krok Gwatemali otwiera „nową erę w stosunkach między narodami Ameryki”, i z wdzięcznością przyjął ofertę udostępnienia wód, portów i kolei. Gwatemala poszła później dalej. Dekretem Zgromadzenia Narodowego uchwalonym 20 kwietnia i podpisanym przez prezydenta 23 kwietnia 1918 roku przyjęła wobec Niemiec takie samo stanowisko strony wojującej jak Stany Zjednoczone. W wielu zestawieniach datą wypowiedzenia wojny jest 23 kwietnia 1918 roku.