TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Körber premierem Austrii

Kategoria:
Polityka
Data:
28 października 1916
Autor:
Natalia
Tagi:
Austro-Węgry, Ernest von Körber, Karl Stürgkh, Franciszek Józef I

28 października 1916 roku cesarz Franciszek Józef I mianował nowego premiera austriackiej połowy monarchii. Został nim Ernest von Körber (w źródłach także Körber), dotychczasowy wspólny minister finansów Austro-Węgier, który stał już na czele austriackiego rządu na początku stulecia. Urząd był wolny od tygodnia: 21 października w wiedeńskiej restauracji zastrzelony został premier Karl Stürgkh. Odręczny list cesarza do Körbera, datowany na 28 października, ogłosił następnego dnia urzędowy dziennik „Wiener Zeitung”. Ministrowie Stürgkha mieli do czasu utworzenia nowego gabinetu prowadzić bieżące sprawy. W poprzednich dniach rządem tymczasowo kierował minister spraw wewnętrznych, książę Konrad Hohenlohe-Schillingsfürst, który 23 października wrócił do pracy po dwumiesięcznym urlopie zdrowotnym. Skład nowego rządu cesarz zatwierdził na wniosek Körbera 31 października i dlatego część opracowań za początek jego drugiej kadencji podaje tę datę.

Człowiek z przeszłości

Körber miał 65 lat. Urodził się w 1850 roku w Trydencie w rodzinie oficerskiej i urzędniczej, studiował prawo na Uniwersytecie Wiedeńskim i całe życie spędził w administracji państwowej. Był dyrektorem generalnym kolei państwowych, ministrem handlu i ministrem spraw wewnętrznych, a od stycznia 1900 do końca 1904 roku premierem. Uchodził wtedy za liberała i zręcznego urzędnika, który próbował łagodzić spory narodowościowe, zwłaszcza czesko-niemiecki konflikt o język w Czechach, i szukał porozumienia także z socjaldemokratami. Jego ambitny program budowy kolei i kanałów miał ożywić gospodarkę i odsunąć na bok kłótnie narodowe, ale z braku pieniędzy zrealizowano go tylko w niewielkiej części. Także Körber musiał w końcu rządzić głównie rozporządzeniami z pominięciem parlamentu. Z końcem 1904 roku ustąpił ze względów zdrowotnych.

W lutym 1915 roku wrócił do polityki jako wspólny minister finansów, odpowiedzialny między innymi za zarząd Bośni i Hercegowiny. W sporach o cele wojenne monarchii był sceptykiem. Sprzeciwiał się planom ministra spraw zagranicznych Istvána Buriána przyłączenia Królestwa Polskiego do monarchii, tak zwanemu rozwiązaniu austro-polskiemu. Uważał, że państwo o tak skomplikowanym ustroju i składzie narodowym z trudem zniesie nowe ziemie, a autonomia dla Polaków rozbudzi takie same żądania innych narodów i wystawi na próbę układ dualistyczny.

Nadzieje i zadania

Po dwóch i pół roku, w których Stürgkh rządził bez Rady Państwa, wielu liczyło, że Körber złagodzi wojenny system rządów. Jego najpilniejszym zadaniem było jednak co innego: w 1917 roku przypadało odnowienie gospodarczej części ugody austriacko-węgierskiej, którą trzeba było wynegocjować z Węgrami. Dlatego gabinet, mianowany 31 października, złożono przede wszystkim ze znawców spraw austriacko-węgierskich i urzędników. Część ministrów przeszła z rządu Stürgkha, między innymi ministrowie obrony krajowej, oświaty i robót publicznych. Ministrem do spraw Galicji został Michał Bobrzyński, historyk i były namiestnik Galicji, a ministrem rolnictwa hrabia Heinrich Clam-Martinic.

Gabinet Körbera był ostatnim, jaki powołał Franciszek Józef. Cesarz zmarł 21 listopada 1916 roku, a jego następca Karol I szybko poróżnił się z premierem. Spierali się przede wszystkim o zwołanie parlamentu, które Körber uważał za przedwczesne, a młody cesarz chciał jak najszybciej pokazać się jako władca konstytucyjny, oraz o ustępstwa wobec Węgier. 13 grudnia 1916 roku Körber podał się do dymisji, a jego następcą został Clam-Martinic.