Koniec bitwy pod Morval

28 września 1916 roku dobiegła końca bitwa pod Morval, trzecie wrześniowe natarcie brytyjskiej 4 Armii nad Sommą. W ciągu czterech dni Brytyjczycy i Francuzi zdobyli wsie Morval, Lesbœufs, Gueudecourt i Combles, czyli ostatnie niemieckie punkty oparcia na głównym grzbiecie nad Sommą. Ostatni dzień nie przyniósł już większych walk piechoty. Pochmurny dzień z przelotnymi deszczami upłynął na pojedynku artylerii i na zmianach na froncie, bo Brytyjczycy oddawali Francuzom część swojego odcinka.

Największy sukces bitwy przyniósł jej pierwszy dzień, gdy w trzy godziny padły Morval i Lesbœufs. 26 września Niemcy opuścili Combles, a Gueudecourt zdobyto po starciu, w którym czołg, samolot, artyleria i piechota zmusiły do kapitulacji około 370 obrońców okopu przed wsią. Ostatnie natarcie przeprowadził 27 września po południu XV Korpus na resztę niemieckich okopów na północny zachód od Gueudecourt. Batalion Liverpool Irish z 55 Dywizji zdobył swój cel z niewielkimi stratami, a nowozelandzkie bataliony z Canterbury i Auckland posunęły się naprzód mimo nieprzeciętych zasieków. Trzy kompanie batalionu z Otago zostały jednak prawie zniszczone ogniem artylerii i karabinów maszynowych na odkrytym stoku, a Niemcy utrzymali skrzyżowania okopów, które ich osłaniały.

28 września zamierzano jeszcze rano dokończyć tę robotę, ale atak odwołano, bo nie nadjechał czołg, a nowozelandzki batalion z Wellington, który szedł na pozycje, dostał się pod silny ostrzał. Rozpoznanie wykazało, że skrzyżowania leżą w niecce i nie da się ich utrzymać, dopóki Niemcy siedzą na wyższym terenie za nimi. Na lewym skrzydle armii kompania 70 Brygady zaatakowała zabudowania Destremont Farm przy drodze do Bapaume, ale z bliska przywitał ją ogień karabinów maszynowych i grad granatów. Brytyjska artyleria miała za to teraz doskonałą obserwację z nowo zdobytych wzgórz i ostrzeliwała niemieckie oddziały robocze, okopy łącznikowe i drogi na zapleczu. Niemieckie baterie odpowiadały ogniem na ruiny Morval, Lesbœufs i Gueudecourt.

W nocy z 27 na 28 września XIV Korpus zaczął przekazywać Francuzom prawy odcinek frontu wraz z Morval. Tak ustalili 26 września generałowie Henry Rawlinson i Émile Fayolle, bo francuska 6 Armia potrzebowała miejsca, by obejść od zachodu las Saint-Pierre-Vaast i uderzyć na Sailly-Saillisel. Brytyjska historia oficjalna chwali, że ta skomplikowana zmiana przebiegła w pełnej zgodzie i prawie bez przeszkód ze strony niemieckiej artylerii. Zakończono ją rano 29 września. Po nieudanych próbach natarcia z 26 i 27 września generał Fayolle uznał, że bez starannego przygotowania artyleryjskiego nie zdoła posunąć się dalej.

Historia oficjalna podsumowała, że natarcie z 25 września było najbardziej udaną operacją 4 Armii od 14 lipca, ale po pierwszej dobie armia, bez świeżych dywizji i ze zmęczonymi wojskami, mogła już tylko utrzymywać styczność z przeciwnikiem. Niemcy byli mocno wstrząśnięci, ale zdołali wycofać artylerię prawie nietkniętą, a Brytyjczycy zdobyli tylko dwa działa polowe. Przed nimi, na niższych grzbietach w stronę Le Transloy i Le Sars, Niemcy kopali już nowe linie obrony, a niemieckie dowództwo przysłało nad Sommę kolejne dywizje. W tym samym czasie na zachodnim skrzydle trwały ciężkie walki Armii Rezerwowej o grzbiet Thiepval. 1 października 4 Armia miała ruszyć do nowego natarcia, które w deszczu i błocie przerodziło się w wyczerpujące walki o grzbiety Le Transloy.