Niemcy ogłaszają stan zagrożenia wojennego

31 lipca 1914 roku wczesnym popołudniem cesarz Wilhelm II ogłosił w Niemczech „stan zagrożenia wojennego” (Zustand drohender Kriegsgefahr). Była to bezpośrednia odpowiedź na wiadomość o powszechnej mobilizacji w Rosji, która dotarła do Berlina przed południem.

Stan zagrożenia wojennego nie był jeszcze mobilizacją, ale stanowił ostatni etap przed nią. Wprowadzał na terenie Rzeszy stan wojenny: władza wykonawcza w poszczególnych okręgach przechodziła w ręce dowódców wojskowych. Wyjątkiem było Królestwo Bawarii, które zachowało w tej sprawie odrębne uprawnienia i wprowadziło podobne środki na własną rękę. Ograniczano swobodę prasy i komunikacji, wzmacniano ochronę granic, linii kolejowych i ważnych obiektów, a armia rozpoczynała przygotowania do mobilizacji.

Dla niemieckiego sztabu generalnego, kierowanego przez Helmutha von Moltkego, liczył się każdy dzień. Plan wojenny zakładał szybkie uderzenie na Francję, zanim Rosja zdąży w pełni zmobilizować swoją armię. Wojskowi naciskali więc, by bez zwłoki przejść do kolejnych kroków. Równocześnie z ogłoszeniem stanu zagrożenia rząd wysłał ultimatum do Rosji i zapytanie do Francji.

Wieczorem Wilhelm II przemówił z balkonu pałacu w Berlinie do zgromadzonych tłumów. Mówił, że nad Niemcami zawisła ciężka godzina, a miecz zostaje im wciśnięty do ręki. Przedstawiał Niemcy jako państwo zmuszone do obrony, co miało przekonać społeczeństwo, że wojna, jeśli wybuchnie, będzie wojną obronną.

Stan zagrożenia wojennego trwał niespełna dobę. 1 sierpnia po południu, po upływie terminu ultimatum, cesarz podpisał rozkaz mobilizacji powszechnej, a wieczorem Niemcy wypowiedziały wojnę Rosji.