Utrata sterowca L 20

Przed południem 3 maja 1916 roku niemiecki sterowiec marynarki L 20 kapitanlejtnanta Franza Stabberta pojawił się nad południowo-zachodnim wybrzeżem Norwegii. Wracał z nalotu na Szkocję, ale po wielogodzinnym błądzeniu w śnieżycach i mgle zabrakło mu paliwa na drogę do Niemiec. Dowódca postanowił lądować w neutralnym kraju. Sterowiec, który na początku roku zbombardował Loughborough w Midlands, skończył swój ostatni lot rozbity w fiordzie koło Stavanger, a jego załoga trafiła do norweskiego internowania.

Nalot na Rosyth

L 20 był jednym z ośmiu sterowców marynarki, które 2 maja wystartowały do nalotu na północ Wysp Brytyjskich. Według brytyjskiej historii oficjalnej wojny powietrznej, The War in the Air, głównym celem była baza floty w Rosyth i most kolejowy Forth Bridge nad zatoką Firth of Forth. Około 160 kilometrów od szkockiego wybrzeża sterowce trafiły na przeciwny wiatr i większość zawróciła ku celom zastępczym w północnej Anglii. Bomby padły na wrzosowiska Yorkshire, gdzie lotnicy wzięli płonący wrzos na hutę, a jedynym poważnie zaatakowanym miastem okazał się York. Zginęło tam dziewięć osób, a 27 zostało rannych. Do Szkocji poleciały tylko L 14 i L 20. L 14 wziął zatokę Firth of Tay za Firth of Forth i zrzucił część bomb koło Arbroath.

Stabbert przekroczył wybrzeże w zatoce Lunan i poleciał przez Forfarshire w głąb kraju. W śniegu i mgle stracił orientację. Wielokrotnie prosił przez radio o namiar, ale żadne z jego wezwań nie dotarło do niemieckich stacji. Wkrótce po północy, gdy przez chwilę zobaczył ziemię, był już w okolicy Loch Ness, daleko poza strefą zaciemnienia. W drodze powrotnej nad morze zrzucił sześć bomb na oświetlony zamek Craig Castle w Aberdeenshire, uszkadzając okna i dach, a osiem kolejnych na pola. Nikt nie zginął. Około 2.40 nad ranem L 20 opuścił Szkocję koło Peterhead.

Lądowanie w Norwegii

O 5 rano załoga brytyjskiego trawlera zobaczyła sterowiec około 150 kilometrów na wschód od Aberdeen. Lot nad Kanał Kaledoński wyprowadził go poza zasięg działania, jeden z czterech silników szwankował, a silny wiatr znosił go na północ. Stabbert uznał, że nie doleci do Niemiec, i skierował się ku najbliższemu lądowi, czyli Norwegii. Według norweskich relacji sterowiec przeleciał nisko wzdłuż wybrzeża Jæren i około 11 próbował osiąść na wodzie w fiordzie na południe od Stavanger, koło Sandnes. Brytyjska historia oficjalna podaje godzinę 10.

Lądowanie się nie udało. Gdy gondola dotknęła wody, Stabbert kazał ludziom skakać. Wyskoczyło dwóch oficerów i kilku marynarzy, których wyłowiła łódź rybacka. Odciążony sterowiec znów poszedł w górę z resztą załogi na pokładzie. Kotwica zaczepiła o skałę, a przy szarpnięciu urwała się jedna z gondoli i spadła na ziemię razem z ludźmi. W końcu L 20 opadł do fiordu Hafrsfjord i złamał się na pół. Ostatnich lotników zabrał norweski torpedowiec. Relacje o ofiarach się różnią. Duński opis oparty na lokalnych źródłach mówi o kilku ciężko potłuczonych, ale bez zabitych, natomiast część opracowań podaje, że zginęło trzech ludzi. Następnego dnia wiatr zepchnął wrak na brzeg. Brytyjska historia oficjalna pisze, że zniszczenie sterowca dokończyła załoga. Według źródeł norweskich ostatecznie zrobili to norwescy żołnierze: po południu 4 maja ostrzelali resztki, a wodór eksplodował.

Internowanie

Norwegia była państwem neutralnym, więc zgodnie z prawem wojennym musiała internować żołnierzy walczącej strony, którzy znaleźli się na jej terytorium. Według norweskich opisów załoga liczyła 18 ludzi i wszyscy trafili do obozu w Madla pod Stavanger. Kilku z nich, według różnych relacji pięciu lub sześciu, wkrótce zwolniono jako rozbitków wyłowionych z morza poza norweskimi wodami terytorialnymi. Pozostałych później przeniesiono na niemiecki statek Berlin, internowany w Trondheimsfjorden od 1914 roku, gdzie część pozostała do końca wojny. Stabbert uciekł po około pół roku i pod koniec 1916 roku wrócił do bazy sterowców w Tondern.

Dla dowódcy niemieckich sterowców marynarki, Petera Strassera, była to druga w tym roku strata nowego sterowca, który nie wrócił z nalotu z powodu awarii i pogody. Trzy miesiące wcześniej z podobnych przyczyn na Morzu Północnym zginął L 19. Majowy nalot był też ostatnim przed długą przerwą: według brytyjskiej historii oficjalnej wojny na morzu następną wyprawę sterowców na Anglię podjęto dopiero w ostatnim tygodniu lipca.