Uznanie Łotwy i Estonii

11 listopada 1918 roku, w dniu rozejmu w Compiègne, brytyjski minister spraw zagranicznych Arthur Balfour wysłał list do przebywającego w Londynie łotewskiego polityka Zigfrīdsa Meierovicsa. Potwierdził w nim na piśmie, że Wielka Brytania tymczasowo uznaje Łotewską Radę Narodową za niezależny organ de facto. Tego samego dnia w Tallinnie, jeszcze pod niemiecką okupacją, wznowił działalność Estoński Rząd Tymczasowy. Brytyjska chronologia wojny pisze, że Londyn uznał „Tymczasowy Rząd Łotwy za niezależny rząd”. To uproszczenie: rządu łotewskiego jeszcze nie było, a uznanie dotyczyło Rady Narodowej i miało charakter tymczasowy.

Łotwa

Łotewska Tymczasowa Rada Narodowa, utworzona w grudniu 1917 roku w Valce, już w styczniu 1918 roku opowiedziała się za niepodległością Łotwy. Latem wysłała do Londynu Meierovicsa, późniejszego pierwszego ministra spraw zagranicznych Łotwy. 23 października 1918 roku Balfour przyjął go na dwudziestominutowej rozmowie i zapewnił, że do czasu konferencji pokojowej Wielka Brytania uznaje Radę za reprezentację Łotwy. List z 11 listopada był odpowiedzią na memoriał, w którym Meierovics prosił Wielką Brytanię i jej sojuszników o opiekę nad Łotwą. Balfour pisał, że rząd Jego Królewskiej Mości „z najgłębszą sympatią” odnosi się do dążeń narodu łotewskiego, który chce się wyzwolić spod niemieckiego jarzma. Z radością potwierdzał gotowość tymczasowego uznania Rady za niezależny organ de facto, dopóki konferencja pokojowa nie położy podwalin pod nową epokę wolności i szczęścia dla narodu łotewskiego. Samego Meierovicsa Londyn zgodził się traktować jako nieoficjalnego przedstawiciela dyplomatycznego Łotwy.

Podobną deklarację Balfour złożył wcześniej Estończykom, gdy potwierdził gotowość uznania estońskiego zgromadzenia krajowego. Na Łotwie list nie zmienił na razie niczego. Kraj wciąż okupowali Niemcy, którzy nie uznawali Rady Narodowej i woleli rozmawiać z łotewskimi socjaldemokratami. Dopiero kompromis obu ugrupowań doprowadził do powstania Rady Ludowej, która 18 listopada proklamowała w Rydze niepodległą Republikę Łotewską. Dzień później powstał rząd tymczasowy Kārlisa Ulmanisa.

Estonia

W Estonii wiadomości o rewolucji w Niemczech wywołały poruszenie już 9 listopada, gdy na niemieckich okrętach w porcie tallińskim podniesiono czerwone flagi. Od kilku dni mieszkańcy Tallinna demonstrowali przeciw zmniejszaniu racji chleba. 10 listopada niemiecki gubernator wojskowy Estonii, generał Adolf von Seckendorff, zgodził się spotkać z Jaanem Poską, członkiem rządu ogłoszonego w lutym, po proklamowaniu niepodległości. Rząd ten działał od marca w konspiracji, bo Niemcy nie uznawali żadnej estońskiej władzy. 11 listopada w Tallinnie zebrali się na pierwszym posiedzeniu czterej jego ministrowie, w tym Poska. Nazajutrz rząd uzupełniono i podzielono resorty, a premierem i ministrem spraw wewnętrznych pozostał Konstantin Päts. Päts był wtedy jeszcze więźniem Niemców. Aresztowany w czerwcu, przebywał w niemieckich obozach, ostatnio w guberni grodzieńskiej. Według estońskiej encyklopedii z lat trzydziestych wolność odzyskał dopiero 17 listopada.

Niemcy formalnie przekazywali władzę stopniowo. Ostateczne porozumienie podpisano 19 listopada w Rydze. Ich wojska miały jednak zostać w kraju jeszcze przez jakiś czas, bo rozejm z Compiègne nakazywał im opuścić dawne ziemie rosyjskie dopiero wtedy, gdy alianci uznają to za stosowne. Estońskie władze musiały szybko tworzyć własne siły. Jeszcze 11 listopada powstał ochotniczy Kaitseliit (Liga Obrony), który miał pilnować porządku i strzec siedziby rządu, a 12 listopada rząd postanowił utworzyć regularną armię. Od wschodu zbliżała się bowiem Armia Czerwona, gotowa zająć ziemie opuszczane przez Niemców. Dwa tygodnie później zaczęła się wojna estońsko-bolszewicka.