Atak na rezydenturę w Buszehrze

12 lipca 1915 roku uzbrojeni plemieńcy z Tangestanu, nadmorskiej krainy na południe od Buszehru, zaatakowali brytyjską rezydenturę w tym mieście. Buszehr był głównym portem Persji nad Zatoką Perską i od XIX wieku siedzibą brytyjskiego rezydenta politycznego, który nadzorował interesy Wielkiej Brytanii w całej Zatoce. Rezydentury strzegł niewielki garnizon wojsk indyjskich, złożony z żołnierzy 96 Pułku Piechoty Berar. Persja była państwem neutralnym, ale od początku wojny jej południe stało się areną rywalizacji Brytyjczyków z niemieckimi agentami.

Rais Ali i niemieccy agenci

Na czele napastników stał Rais Ali, wódz z nadmorskiej wsi Delwar, około 30 kilometrów na południe od Buszehru. Miał z Brytyjczykami stare porachunki: w 1913 roku, w sporze o rozbój morski, okręty Royal Navy zniszczyły łodzie rybackie i handlowe mieszkańców Delwaru. Teraz jego niechęć wykorzystali Niemcy. Na południu Persji działał Wilhelm Wassmuss, przedwojenny niemiecki wicekonsul w Buszehrze, który wiosną 1915 roku ledwie uszedł z rąk sprzymierzonych z Brytyjczykami plemion. Wassmuss i inni niemieccy agenci przekonywali plemiona, że Niemcy są przyjaciółmi islamu, i płacili im za wystąpienia przeciw Anglikom. Brytyjczycy nie mieli wątpliwości, że lipcowy atak był owocem ich namów.

Napięcie narastało od wiosny. Już w maju gubernator Buszehru, który wiedział o spisku przeciw rezydenturze i nie mógł polegać na własnych żandarmach, poprosił Brytyjczyków o pomoc. W starciu z buntownikami wzięło wtedy udział około 200 żołnierzy indyjskich, a garnizon wzmocniono do mniej więcej połowy batalionu.

Zasadzka i szturm

Według brytyjskiej historii oficjalnej działań w Persji 12 lipca do dowódcy posterunków, majora Oliphanta z 96 Pułku, dotarła wiadomość, że w suchych korytach potoków, około 3 kilometrów na południe od linii placówek, widziano uzbrojonych ludzi. Oliphant wyjechał na rozpoznanie razem z kapitanem Rankingiem, zastępcą oficera politycznego rezydentury. Towarzyszyło im pięciu konnych z eskorty rezydentury i 27 strzelców. Jeźdźcy wysforowali się jednak daleko przed piechotę i wpadli w zasadzkę. Ranking padł, a Oliphant zginął, gdy próbował go ratować. Trzech żołnierzy eskorty zostało zabitych lub rannych.

Plemieńcy zamierzali uderzyć na Buszehr z dwóch stron, od południa i od wschodu, ale grupę południową dostrzeżono, zanim wschodnia zdążyła się zebrać. O zmierzchu napastnicy zaatakowali posterunki i zostali odparci. Kolejny atak, wczesnym rankiem 13 lipca, także się nie powiódł i Tangestańczycy zniknęli.

Brytyjska odpowiedź

Śmierć dwóch oficerów przesądziła o zmianie brytyjskiej polityki. Kilka dni później Londyn i rząd Indii postanowiły zażądać od Persji zadośćuczynienia i zająć Buszehr. 8 sierpnia wojska brytyjskie objęły władzę w mieście, a w połowie sierpnia oddział marynarzy i piechoty indyjskiej wylądował pod Delwarem i zniszczył forty Raisa Alego. Plemiona Tangestanu walczyły jednak dalej. Sam Rais Ali zginął w starciu z Brytyjczykami na początku września 1915 roku. W Iranie pamięta się go jako bohatera oporu przeciw obcej dominacji, a dzień jego śmierci obchodzony jest jako dzień walki z brytyjskim kolonializmem.