Australijczycy lądują na Archipelagu Bismarcka

Rankiem 11 września 1914 roku australijscy rezerwiści marynarki wylądowali na Nowej Brytanii, największej wyspie Archipelagu Bismarcka, zwanej przez Niemców Neupommern. Wyspa należała do kolonii Nowa Gwinea Niemiecka. Zaczęła się pierwsza operacja wojskowa Australii w I wojnie światowej.

Wojna o radiostacje

Na początku wojny na Pacyfiku działała niemiecka Eskadra Wschodnioazjatycka wiceadmirała Maximiliana von Spee. Do łączności z nią służyły radiostacje w niemieckich koloniach. Już 6 sierpnia Londyn poprosił rządy Australii i Nowej Zelandii o zajęcie tych stacji. Nowozelandczycy zajęli pod koniec sierpnia Samoa, a Australia wystawiła do tego zadania osobną formację, Australijskie Morskie i Wojskowe Siły Ekspedycyjne (Australian Naval and Military Expeditionary Force, AN&MEF).

Siły te zebrano w pośpiechu. Składały się z batalionu piechoty, liczącego około tysiąca ochotników zaciągniętych w Sydney, i około 500 rezerwistów marynarki oraz byłych marynarzy, którzy mieli walczyć na lądzie jako piechota. Mało który z nich miał doświadczenie wojskowe. Dowodził pułkownik William Holmes. 19 sierpnia oddział wypłynął z Sydney na transportowcu Berrima. Eskortowały go okręty Royal Australian Navy, między innymi krążownik liniowy Australia i krążownik Sydney. 9 września krążownik Melbourne zajął bez oporu wyspę Nauru, gdzie niemiecka obsługa sama unieruchomiła radiostację.

Lądowanie

Głównym celem był Rabaul, port i ośrodek administracyjny kolonii na półwyspie Gazelle, oraz radiostacja, której dokładnego położenia Australijczycy nie znali. Podejrzewali, że znajduje się w głębi lądu, w okolicach Bita Paka, kilka kilometrów od wybrzeża.

11 września zespół okrętów stanął w pobliżu Rabaulu, gdzie nie było niemieckich okrętów. Krążownik Sydney i niszczyciel Warrego wysadziły na ląd niewielkie oddziały rezerwistów w Kabakaul i w Herbertshöhe, siedzibie niemieckiego gubernatora, dzisiejszym Kokopo. Lądowanie odbyło się bez walki. Niemiecki oddział z Herbertshöhe wycofał się wcześniej w głąb lądu, a o siódmej rano Australijczycy wciągnęli nad osadą brytyjską flagę.

Z Kabakaul patrol złożony z około 25 rezerwistów ruszył drogą przez dżunglę w kierunku radiostacji. Wkrótce natknął się na zasadzki. Kolonię broniło zaledwie kilkudziesięciu Niemców, głównie rezerwistów, i około 240 melanezyjskich policjantów, ale dobrze znali oni teren i zmusili Australijczyków do całodziennej walki. Do Kabakaul ściągnięto posiłki z okrętów, a potem piechotę z Berrimy. Tego dnia polegli pierwsi australijscy żołnierze tej wojny.

Co było dalej

12 września w Rabaulu wylądował batalion piechoty, a następnego dnia Australijczycy uroczyście ogłosili zajęcie wyspy, choć niemiecki gubernator Eduard Haber jeszcze się nie poddał. Niemiecka administracja wycofała się w głąb lądu, do miejscowości Toma. Po ostrzale z krążownika Encounter i podejściu australijskiej piechoty Niemcy podjęli rokowania i 17 września podpisali kapitulację kolonii. Radość z szybkiego sukcesu zmącił los okrętu podwodnego AE1, który 14 września zaginął bez śladu podczas patrolu w pobliżu Rabaulu razem z 35 członkami załogi.

Australijczycy zajmowali w kolejnych tygodniach pozostałe niemieckie posterunki na Nowej Gwinei i okolicznych wyspach. Po wojnie Liga Narodów powierzyła Australii mandat nad dawną kolonią niemiecką.