Austriacy odbijają Berat
- Kategoria:
- Działania zbrojne
- Front:
- Front bałkański
- Data:
- 26 sierpnia 1918
- Autor:
- Natalia
Pod koniec sierpnia 1918 roku wojska austro-węgierskie odzyskały Berat, stare miasto nad rzeką Osum, które Włosi zajęli 9 lipca. Brytyjska chronologia wojny notuje to pod 26 sierpnia i tę datę podają też niektóre opracowania włoskie. Według austriackiej historii oficjalnej (Österreich-Ungarns letzter Krieg) oddziały 93 Brygady Piechoty przemaszerowały przez miasto już rano 25 sierpnia, a 26 sierpnia Austriacy ruszyli dalej na południe, za cofającymi się Włochami. Brytyjska historia oficjalna kampanii macedońskiej (Falls) pisze, że włoski odwrót zakończył się 26 sierpnia.
O losie Beratu przesądził manewr, a nie szturm. W kontrofensywie rozpoczętej 22 sierpnia natarcie na północ od miasta utknęło przed silnie umocnionymi pozycjami. Dowódca 93 Brygady, generał major Lerch, skierował więc większość swoich sił przez grzbiet Tomoricy i przełęcz Cafa Darz na południowy wschód, tak by zajść Berat od tyłu. Włoski generał Treboldi spodziewał się dalszych ataków na Cafa Darz i tam przygotował główną obronę, więc uderzenie z 24 sierpnia całkowicie go zaskoczyło. Włosi walczący pod Beratem z trudem zdążyli przeprawić się przez Osum, zanim przeciwnik odciął im odwrót. Tego samego dnia, 24 sierpnia, dowódca włoskiego XVI Korpusu, generał Giacinto Ferrero, pod naciskiem przeciwnika i wobec ciężkich strat postanowił porzucić Berat i Fier i cofnąć cały korpus na linię wzgórz Malakastry. Falls przypuszcza, że Ferrero działał na rozkaz Comando Supremo. W samym Fier walki uliczne trwały od popołudnia 24 sierpnia do rana 25 sierpnia, gdy Włosi wycofali się z miasta. Francuzi, stojący na wschód od Włochów, musieli w nocy z 24 na 25 sierpnia odgiąć swoje lewe skrzydło, a 26 sierpnia oddali Austriakom wzgórza pod Nartą.
Pflanzer-Baltin już 25 sierpnia uznał, że operacja kończy się na zdobyciu Fier i Beratu. Pozwolił jeszcze na pościg do linii na południe od obu miast, ale dalej iść zabronił. Żołnierze, zwłaszcza na zachodnim skrzydle, byli zaskoczeni i rozczarowani, bo marsz aż nad Wjosę, skąd Włosi wyszli w lipcu, wydawał im się oczywisty. Generałowie wiedzieli jednak, że wojska są już poza zasięgiem zaopatrzenia, bo drogi i zapasy żywności w pasie walk zostały zniszczone. Jeszcze groźniejsza była malaria. Według austriackiej historii oficjalnej w lipcu wojska w Albanii straciły 3900 ludzi w walce i 2600 z powodu chorób, a w sierpniu odpowiednio 2000 i aż 18 tysięcy. Na początku września żaden batalion nie miał więcej niż 150 strzelców. Sam Pflanzer-Baltin nazwał swoje około 10 tysięcy strzelców „śmiesznie małą siłą do obrony Albanii”, a utrzymanie frontu długiego na 180 km „wielkim blefem”.
Odwrót Włochów zaniepokoił sojuszników. Według Fallsa dowódca brytyjskich sił na Adriatyku alarmował Admiralicję, że zagrożona jest Wlora, bez której nie dałoby się utrzymać zapory w Cieśninie Otranto. Rząd w Rzymie odpowiedział chłodno, że ofensywę przeprowadził Ferrero z własnej inicjatywy i dalej, niż chciało Comando Supremo, a obecna linia jest i tak lepsza niż ta z początku lipca. Na wszelki wypadek Włosi przerzucili jednak do Wlory kolejną brygadę, a do Brindisi dywizję. Odzyskanie Fier i Beratu uchodzi za ostatni znaczący sukces armii austro-węgierskiej w polu. Utrzymała je jednak tylko przez około pięć tygodni: po załamaniu się frontu bułgarskiego w Macedonii we wrześniu Austriacy musieli opuścić Albanię.