Bielajew ministrem wojny Rosji

16 stycznia 1917 roku (3 stycznia według kalendarza juliańskiego) car Mikołaj II zmienił ministra wojny. Generała Dmitrija Szuwajewa zwolnił z urzędu i mianował członkiem Rady Państwa, a na jego miejsce powołał generała piechoty Michaiła Bielajewa. Brytyjska chronologia wojny notuje zmianę dzień później, pod 17 stycznia, i tę samą datę podaje brytyjski attaché wojskowy w Piotrogrodzie Alfred Knox, który pisał, że 17 stycznia Bielajewa odwołano z Rumunii, by objął ministerstwo. Była to kolejna zmiana w rządzie, który od tygodnia kierował nowy premier, książę Nikołaj Golicyn.

Odejście Szuwajewa

Szuwajew kierował ministerstwem od marca 1916 roku, kiedy zastąpił Aleksieja Poliwanowa. Car wybrał go wtedy jako człowieka całkowicie lojalnego, który „wcale nie boi się Dumy”. Z czasem minister zaczął jednak szukać porozumienia z posłami. W listopadzie, w czasie kryzysu wokół premiera Stürmera, wystąpił w Dumie Państwowej razem z ministrem marynarki admirałem Iwanem Grigorowiczem i zapewnił ją o gotowości do współpracy. Knox pisał, że Szuwajewa nie zwolniono za nieudolność, choć i za nią można było, lecz, jak mówiono, za otwarte, żołnierskie wypowiedzi o reakcyjnych skłonnościach rządu.

Nowy minister

Bielajew miał 53 lata. Urodził się w Petersburgu w rodzinie wojskowej, ukończył Michajłowską Szkołę Artylerii i Mikołajewską Akademię Sztabu Generalnego. Za udział w wojnie rosyjsko-japońskiej dostał złotą broń za męstwo, ale większość kariery spędził w sztabach i urzędach w stolicy. Od początku wojny pełnił obowiązki szefa Sztabu Generalnego, a od czerwca 1915 roku był zarazem zastępcą ministra wojny i odpowiadał za uzupełnienia oraz zaopatrzenie armii w broń. Według Knoxa przez cały ten czas wzorowo współpracował z przedstawicielami wojskowymi sojuszników. Pod koniec sierpnia 1916 roku, po powrocie z misji do Wielkiej Brytanii i Francji, został nagle odsunięty przez Szuwajewa. Minister zadzwonił do niego i oznajmił, że mianuje go członkiem Rady Wojennej, bo choć Bielajew jest „człowiekiem najuczciwszym i najszlachetniejszym”, to on nie może z nim pracować. Knox tłumaczył to różnicą charakterów: Szuwajew był wylewnym Rosjaninem „o wielkim sercu”, a Bielajew, choć czystej krwi Rosjanin, pedantem „typu niemieckiego”. Miejsce w Radzie Wojennej oznaczało w praktyce emeryturę, ale Bielajewa wysłano wkrótce do Rumunii jako przedstawiciela rosyjskiego dowództwa w kwaterze głównej króla Ferdynanda. Tam pod koniec listopada, przed bitwą nad Argeszem, radził Rumunom odwrót.

Według rosyjskich historyków Bielajewa wybrała caryca Aleksandra Fiodorowna, która ceniła jego wierność tronowi. Współcześni oceniali go jako pracowitego i dokładnego, ale małostkowego urzędnika. Protoprezbiter armii i floty Gieorgij Szawielski wspominał, że wszyscy uważali go za pilnego i sumiennego pracownika pozbawionego jednak szerokich horyzontów i że na ministra wojny „oczywiście się nie nadawał”. Generał Aleksiej Ignatjew pisał, że koledzy z czasów wojny z Japonią przezywali łysego i bezbarwnego Bielajewa „trupią czaszką”.

Ostatni carski minister wojny

Jako minister Bielajew przewodniczył z urzędu Specjalnej Naradzie Obrony Państwa, która koordynowała produkcję na potrzeby wojska. Na początku lutego prowadził obrady o dostawach broni i amunicji w czasie konferencji sojuszniczej w Piotrogrodzie. Na stanowisku przetrwał zaledwie sześć tygodni. W czasie rewolucji lutowej próbował razem z dowódcą okręgu wojskowego generałem Siergiejem Chabałowem stłumić rozruchy w stolicy, ogłosił w niej stan wojenny i wzywał posiłki z frontu. W marcu 1917 roku został aresztowany. Po przewrocie bolszewickim, w 1918 roku, rozstrzelała go Czeka.