Bitwa pod Tannenbergiem

Bitwa pod Tannenbergiem rozegrała się pod koniec sierpnia 1914 roku na południu Prus Wschodnich, na terenach dzisiejszej Warmii i Mazur. Pierwsze starcia miały miejsce 23 sierpnia, a główna bitwa toczyła się w dniach 26–30 sierpnia. Zakończyła się okrążeniem i zniszczeniem rosyjskiej 2 Armii i była największym zwycięstwem Niemiec na froncie wschodnim w pierwszym roku wojny.

Dwie armie rosyjskie

Rosja uderzyła na Prusy Wschodnie dwiema armiami. Od wschodu nacierała 1 Armia generała Paula von Rennenkampfa, która 20 sierpnia odparła Niemców pod Gąbinem. Od południa, z terenów Królestwa Polskiego, wkroczyła 2 Armia generała Aleksandra Samsonowa. Obie armie miały zamknąć Niemców w kleszczach, ale dzieliły je jeziora mazurskie, a ich dowódcy słabo współpracowali.

Samsonow parł naprzód w pośpiechu. Jego żołnierze byli wyczerpani marszem po piaszczystych drogach, brakowało im żywności i łączności. Rosyjskie sztaby nadawały rozkazy przez radio otwartym tekstem, bez szyfrowania, a Niemcy je przechwytywali.

Nowe dowództwo

23 sierpnia do sztabu niemieckiej 8 Armii w Malborku przybyli nowi dowódcy: generał Paul von Hindenburg i jego szef sztabu Erich Ludendorff. Przyjęli plan przygotowany przez oficera sztabu, podpułkownika Maxa Hoffmanna. Przeciw Rennenkampfowi zostawiono jedynie słabą osłonę, a większość sił przerzucono koleją i marszem na południe, przeciw Samsonowowi. Tego samego dnia rosyjskie korpusy starły się z niemieckim XX Korpusem generała Friedricha von Scholtza w rejonie Nidzicy.

Okrążenie

26 sierpnia Niemcy uderzyli na oba skrzydła rosyjskiej armii. I Korpus generała Hermanna von François zaatakował od zachodu, a korpusy przybyłe z północy uderzyły od wschodu. Rosyjskie centrum wciąż parło naprzód, podczas gdy skrzydła załamywały się i cofały. Do 29 sierpnia niemieckie kleszcze zamknęły się na tyłach głównych sił Samsonowa, w lasach między Olsztynkiem a Nidzicą. Rennenkampf, który mógł przyjść z pomocą, nie ruszył na czas.

Okrążone oddziały próbowały przebić się na południe, ale większość z nich musiała się poddać. Samsonow, nie mogąc pogodzić się z klęską, w nocy z 29 na 30 sierpnia odebrał sobie życie w lesie.

Bilans

Rosjanie stracili około 30 tysięcy zabitych i rannych, a do niewoli trafiło ponad 90 tysięcy żołnierzy. Niemcy zdobyli też kilkaset dział. Ich własne straty były wielokrotnie mniejsze.

Grunwald i Tannenberg

Bitwa toczyła się głównie w okolicach Olsztynka, ale Ludendorff (według innych relacji Hoffmann) zaproponował, by nazwać ją od pobliskiej wsi Tannenberg, dziś Stębark. W niemieckiej tradycji tą nazwą określano bitwę pod Grunwaldem z 1410 roku, a nowe zwycięstwo przedstawiano jako rewanż za klęskę Zakonu Krzyżackiego. W okresie międzywojennym w pobliżu Olsztynka wzniesiono okazały pomnik ku czci zwycięstwa, w którym w 1934 roku pochowano Hindenburga. W 1945 roku wycofujący się Niemcy wywieźli trumnę Hindenburga i wysadzili część pomnika, a jego ruiny rozebrano po wojnie.

Znaczenie

Tannenberg uczynił z Hindenburga i Ludendorffa bohaterów narodowych, co otworzyło im drogę do przejęcia w 1916 roku naczelnego dowództwa armii niemieckiej. Na początku września Niemcy uderzyli na armię Rennenkampfa w bitwie nad jeziorami mazurskimi i wyparli ją z Prus Wschodnich. Rosyjska ofensywa zakończyła się klęską, ale spełniła swoje zadanie wobec sojuszników: skłoniła Niemców do przerzucenia na wschód dwóch korpusów z frontu zachodniego, w przededniu bitwy nad Marną.