Bułgarzy zajmują Debar i Ochrydę

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 8 grudnia 1915 roku, że wojska bułgarskie zajęły Debar i Ochrydę, dwa miasta na zachodnim skraju serbskiej Macedonii, tuż przy granicy albańskiej. Według bułgarskich opracowań Ochrydę zajęto 24 listopada według kalendarza juliańskiego, którego Bułgaria wtedy jeszcze używała, czyli 7 grudnia. Dokładnej daty zajęcia Debaru dostępne źródła nie podają. Bułgarski komunikat, który prasa brytyjska przytoczyła 9 grudnia, mówił o trzech kolumnach. Pierwsza zajęła Resen, druga pobiła Serbów na drodze do Ochrydy i szła na to miasto, a trzecia trzymała już Debar i ścigała Serbów na południe, w stronę Strugi. Debar był więc w bułgarskich rękach najpóźniej na początku grudnia.

Ostatnie drogi do Albanii

Przez te strony szły ostatnie serbskie oddziały z Macedonii i południowego Kosowa. Według austriackiej historii oficjalnej serbskie dowództwo wyznaczyło grupie armii Timoku drogę z Prizrenu przez Kula Ljums i Debar do Elbasanu i dalej do Durrës. Brytyjski korespondent Gordon Gordon-Smith pisał, że była to jedyna z dróg odwrotu, która nie była zwykłą ścieżką dla owiec. Żołnierze, którzy nią szli, liczyli początkowo, że z Debaru dojdą do Bitoli i stamtąd pojadą koleją do Salonik. Tę nadzieję przekreśliło jednak zajęcie Prilepu przez Bułgarów w połowie listopada. Drugą grupę stanowiły oddziały, które opuściły Bitolę i zamiast do Salonik poszły na zachód, przez Resen i Ochrydę.

Bułgarzy ścigali ich kilkoma kolumnami i szybko doszli nad Jezioro Ochrydzkie. Ochryda, dawne centrum średniowiecznej kultury słowiańskiej i siedziba arcybiskupstwa, była dla Bułgarów jednym z najważniejszych miast Macedonii. Z nią wiązały się imiona świętego Klemensa i bułgarskiego cara Samuela. Jesienią 1913 roku, krótko po przyłączeniu do Serbii, mieszkańcy okolic Ochrydy i Debaru, Bułgarzy i Albańczycy, wzniecili powstanie, które Serbowie krwawo stłumili. Teraz Ochryda przeszła pod władzę Bułgarii, która przystąpiła do wojny właśnie po to, by zdobyć Macedonię.

Bój o Strugę

Ostatni serbski opór na tym obszarze stawiała Struga, miasteczko w miejscu, gdzie Czarny Drin wypływa z Jeziora Ochrydzkiego. Według bułgarskich opracowań czołowe oddziały, części 22 Pułku Piechoty i 4 Pułku Kawalerii, doszły tam następnego dnia po zajęciu Ochrydy i zostały przywitane ogniem. Miasta broniło według bułgarskich szacunków około 5 tysięcy Serbów z różnych pułków. Bułgarscy saperzy pod ogniem z domów zbudowali z desek i belek prowizoryczny most przez rzekę, po którym 34 żołnierzy 23 Pułku Piechoty przedostało się na drugi brzeg i podjęło walkę w mieście. Po ciężkich walkach Bułgarzy zajęli Strugę w nocy, według kalendarza juliańskiego 29 listopada, czyli 12 grudnia.

Według brytyjskiego historyka Owena Pearsona 10 i 11 grudnia Bułgarzy przekroczyli Drin i weszli do Albanii, a od strony Debaru posunęli się w dolinę rzeki Mat. Później ruszyli dalej na Elbasan. Serbskie oddziały z tych okolic schodziły tymczasem do środkowej Albanii, gdzie dowództwo zbierało je w okolicach Elbasanu, Tirany i Kavai. Zajęcie Debaru, Ochrydy i Strugi dopełniło podboju serbskiej Macedonii, która niemal w całości znalazła się w rękach bułgarskich. Ochryda i Debar pozostały pod bułgarską władzą do jesieni 1918 roku.