TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Dekret króla Ferdynanda

Kategoria:
Polityka
Data:
27 grudnia 1918
Autor:
Natalia
Tagi:
Rumunia, Ferdynand I Rumuński, Siedmiogród, Bukowina

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 27 grudnia 1918 roku, że król Rumunii wydał proklamację o przyłączeniu rumuńskich prowincji Austro-Węgier. Chodzi o dekret z mocą ustawy nr 3631, który król Ferdynand I podpisał 24 grudnia (11 grudnia według kalendarza juliańskiego, którym posługiwała się wtedy Rumunia). Dekret ukazał się w dzienniku urzędowym „Monitorul Oficial” 26 grudnia (13 grudnia st. st.). Zatwierdzał uchwałę zgromadzenia w Alba Iulia, które 1 grudnia ogłosiło połączenie Siedmiogrodu, Banatu i innych ziem zamieszkanych przez Rumunów na Węgrzech z Królestwem Rumunii.

W uroczystym wstępie dekret przypominał, że Rumunia stoi dziś u boku swoich sprzymierzeńców wśród zwycięzców, Besarabia i Bukowina połączyły się z macierzą, a Rumuni zza Karpat ogłosili w Alba Iulia swoje bezwarunkowe i wieczyste zjednoczenie z królestwem. Jedyny artykuł głosił: „Ziemie objęte uchwałą Zgromadzenia Narodowego w Alba Iulia z 18 listopada 1918 roku są i pozostaną na zawsze zjednoczone z Królestwem Rumunii”. Dekret wydano po rozmowach z delegacją Rady Dyrektorskiej, która w połowie grudnia przywiozła królowi do Bukaresztu uchwałę z Alba Iulia. W jej skład wchodzili m.in. publicysta Vasile Goldiș, lekarz i polityk Alexandru Vaida-Voievod i dwaj biskupi, prawosławny Miron Cristea i greckokatolicki Iuliu Hossu.

Tego samego dnia król podpisał drugi dekret, nr 3632, o tymczasowej organizacji Siedmiogrodu. Do czasu ostatecznego urządzenia zjednoczonego państwa administracją kraju miała kierować Rada Dyrektorska z Iuliu Maniu na czele, która urzędowała w Sybinie. Rządowi w Bukareszcie zastrzeżono sprawy zagraniczne, wojsko, koleje, pocztę, telegraf i telefony, obieg pieniądza, cła, pożyczki państwowe i bezpieczeństwo państwa. Siedmiogród miał być reprezentowany w rządzie centralnym przez ministrów bez teki. Zostali nimi Vaida-Voievod, Goldiș i Ștefan Cicio Pop, którzy weszli do liberalnego gabinetu Iona I.C. Brătianu, utworzonego w połowie grudnia po ustąpieniu generała Coandy.

24 grudnia, w dniu podpisania dekretu, wojsko rumuńskie wkroczyło do Kolożwaru, najważniejszego miasta Siedmiogrodu. Rząd węgierski Mihálya Károlyiego nie uznawał uchwał z Alba Iulia. Powoływał się na konwencję belgradzką, która zostawiła mu administrację na znacznej części tych ziem, i protestował przeciw rumuńskim posunięciom. Dwa dni wcześniej Węgrzy siedmiogrodzcy na wielkim wiecu w Kolożwarze zapewnili o swojej wierności Węgrom.

Kilka dni później, 31 grudnia (18 grudnia st. st.), Ferdynand podpisał podobny dekret o połączeniu z Rumunią Bukowiny, kontrasygnowany przez Brătianu. Kolejny dekret powołał do rządu jako ministrów bez teki dwóch przywódców bukowińskich, Iancu Flondora i historyka Iona Nistora. Unię Besarabii król zatwierdził dekretem już w kwietniu, a w grudniu jej Rada Kraju zrzekła się warunków, jakie wtedy postawiła. Dekrety z grudnia 1918 roku były aktami wewnętrznymi Rumunii. Parlament Wielkiej Rumunii uchwalił ustawy ratyfikujące wszystkie trzy unie 29 grudnia 1919 roku, a międzynarodowe uznanie granic przyniosły traktaty pokojowe z Austrią w Saint-Germain i z Węgrami w Trianon.