Dymisja Manuela de Arriagi

29 maja 1915 roku Manuel de Arriaga, pierwszy prezydent Portugalii wybrany według konstytucji republiki, formalnie zrezygnował z urzędu na posiedzeniu Kongresu. Rezygnacja była zakończeniem procesu, który trwał od dwóch tygodni. Już 16 maja, dwa dni po obaleniu rządu generała Pimenty de Castro, Arriaga skierował list z rezygnacją do przewodniczącego nowego rządu. 26 maja przesłał do Kongresu oficjalne orędzie o ustąpieniu, dlatego część źródeł uznaje za koniec jego prezydentury właśnie tę datę. Kongres przyjął rezygnację 29 maja i na tym samym posiedzeniu wybrał jego następcę. Tego dnia Arriaga opuścił Pałac Belém pod eskortą Gwardii Narodowej Republiki.

Republikanin starej daty

Arriaga miał 74 lata. Urodził się w 1840 roku w Horcie na azorskiej wyspie Faial. Był adwokatem, nauczycielem, poetą i jednym z najlepszych mówców ruchu republikańskiego. Za monarchii dwukrotnie zasiadał w parlamencie jako jeden z nielicznych posłów republikańskich. Po rewolucji 1910 roku został rektorem uniwersytetu w Coimbrze, a następnie prokuratorem generalnym. 24 sierpnia 1911 roku zgromadzenie konstytucyjne wybrało go na prezydenta, wbrew woli radykalnych demokratów Afonso Costy. Otrzymał 121 z 217 głosów, przede wszystkim od republikanów umiarkowanych.

Jako prezydent bezskutecznie próbował pogodzić skłócone frakcje republikanów, które po 1910 roku rozpadły się na osobne partie. Był przeciwnikiem dominacji demokratów. W styczniu 1915 roku, po proteście oficerów, powierzył rząd generałowi Pimencie de Castro, który rządził bez parlamentu. Demokraci uznali to za zamach na konstytucję, a deputowani, zebrani bez zgody rządu, ogłosili prezydenta i generała wyjętymi spod prawa. Po zwycięskim powstaniu 14 maja Arriaga, obwiniany o wprowadzenie dyktatury, nie miał już oparcia ani w armii, ani w parlamencie.

Gorzkie pożegnanie

W liście rezygnacyjnym Arriaga bronił się przed zarzutami. Pisał, że ofiary majowych walk były niepotrzebne i że rządy generała Pimenty de Castro były mniej dyktatorskie niż rządy jego poprzedników. Przypominał też, że ustawy z lat 1914–1915 dały przyszłym rządom nadzwyczajne uprawnienia wojenne. Kongres, zdominowany przez zwycięskich demokratów, przyjął jego odejście chłodno. Według politycznych kronik tamtych dni pożegnalne słowa uznania wygłosił tylko jeden deputowany, Aresta Branco.

Arriaga wycofał się z życia publicznego. W 1916 roku wydał książkę „Na Primeira Presidência da República Portuguesa”, w której bronił swojej prezydentury. Zgorzkniały, w rozmowie z dziennikarzem Augusto de Castro nazwał się z ironią „przestępcą politycznym”. Zmarł w Lizbonie 5 marca 1917 roku. Późniejsze pokolenia oceniły go łagodniej. W 2004 roku jego szczątki przeniesiono do Panteonu Narodowego w Lizbonie.