Dymisja portugalskiego premiera

15 maja 1918 roku w Portugalii zakończył działalność pierwszy rząd Sidónia Paisa, powołany po grudniowym zamachu stanu. Brytyjska chronologia wojny zapisuje pod tą datą dymisję Paisa jako premiera, a pod 16 maja nominację João Tamagniniego de Sousy Barbosy na sekretarza stanu spraw wewnętrznych. W rzeczywistości była to zmiana ustroju, a nie zwykły kryzys gabinetowy. Pais, od 9 maja prezydent wybrany w głosowaniu powszechnym, nie zamierzał oddawać władzy nad rządem nikomu innemu. Według portugalskich wykazów rządów przestał być przewodniczącym Ministerstwa, czyli premierem, już z chwilą objęcia urzędu prezydenta, a 15 maja dotychczasowy gabinet odwołano i powołano nowy, którym kierował on sam jako głowa państwa.

Ministrowie stają się sekretarzami

Od 11 grudnia 1917 roku Pais łączył stanowisko premiera z tekami ministra wojny i ministra spraw zagranicznych, a od 27 grudnia sprawował też funkcje prezydenta. Dekrety wydane wiosną 1918 roku bez udziału parlamentu, nazywane później przez historyków „konstytucją z 1918 roku”, zmieniły Pierwszą Republikę Portugalską w republikę prezydencką. Prezydent był teraz zarazem szefem państwa i rządu, a członkowie gabinetu nie nazywali się już ministrami, tylko sekretarzami stanu. Odpowiadali przed prezydentem, a nie przed parlamentem. Urząd premiera zniknął. Brytyjska chronologia odnotowuje, że między 15 maja a 23 grudnia 1918 roku nikt go nie pełnił, a jego zadania wykonywał sekretarz stanu spraw wewnętrznych. Portugalskie zestawienia podają po prostu, że na czele rządu stał w tym czasie prezydent.

Tamagnini Barbosa

Sekretarzem stanu spraw wewnętrznych został 15 maja 34-letni João Tamagnini Barbosa, oficer saperów urodzony w Makau, w pierwszym rządzie Paisa minister kolonii, a w ostatnich dniach jego istnienia także tymczasowy minister wojny. Zastąpił w resorcie spraw wewnętrznych Henriquego Forbesa de Bessę. Tekę wojny objął Amílcar Mota, marynarki José Carlos da Maia, finansów Francisco Xavier Esteves, a sprawami zagranicznymi miał się zajmować Joaquim do Espírito Santo Lima. W nowym gabinecie przeważali członkowie założonej w kwietniu prezydenckiej Narodowej Partii Republikańskiej, ale znaleźli się w nim także bezpartyjni, a po jesiennej przebudowie również monarchiści.

Rząd sekretarzy stanu przetrwał niemal do końca roku. Jesienią, w październiku 1918 roku, Pais go przebudował, a po zamachu, w którym 14 grudnia zginął na lizbońskim dworcu Rossio, to właśnie Tamagnini Barbosa został 23 grudnia premierem. Na razie jednak, w połowie maja 1918 roku, Pais skupiał w swoich rękach więcej władzy niż jakikolwiek portugalski przywódca od czasów monarchii absolutnej, a jego rząd musiał się mierzyć z drożyzną, strajkami i sprawą uzupełnień dla Portugalskiego Korpusu Ekspedycyjnego, rozbitego w kwietniu nad Lys.