Francuzi na krótko wkraczają do Noyon

Brytyjska chronologia wojny odnotowuje pod datą 21 września 1914 roku odzyskanie przez Francuzów Noyon, miasta nad Oise, które Niemcy zajęli pod koniec sierpnia. Według części francuskich opracowań tego dnia oddziały francuskie rzeczywiście weszły do miasta. Nie było to jednak trwałe odzyskanie Noyon. Francuzi nie zdołali się w nim utrzymać, a miasto pozostało w rękach niemieckich przez kolejne dwa i pół roku.

Obejść niemieckie skrzydło

Po bitwie nad Marną Niemcy okopali się nad Aisne i frontalne ataki na ich pozycje nie przynosiły skutku. Obie strony zaczęły więc przesuwać wojska na zachód i na północ, próbując obejść otwarte skrzydło przeciwnika. Ten ciąg manewrów przeszedł do historii jako wyścig do morza. Noyon, leżące tuż na północ od Oise, znalazło się na samym początku tej drogi.

Już od 17 września lewe skrzydło francuskiej 6 Armii nacierało wzdłuż Oise w stronę Noyon i trafiło na prawe skrzydło niemieckiej 1 Armii. Kilka dni ciężkich walk nie przyniosło przełomu. Tymczasem na lewym skrzydle Francuzów zbierała się nowa 2 Armia generała Noëla de Castelnau, która 20 września rozpoczęła natarcie w kierunku Noyon i Péronne.

Wejście i odwrót

21 września wojska Castelnau wkroczyły do Noyon, a XIII Korpus zajął leżące kilka kilometrów na południe od miasta Ribécourt. Sukces okazał się krótkotrwały. Niemcy szybko ściągali na zagrożone skrzydło kolejne korpusy, a Francuzi nie utrzymali miasta. Nie zdobyli też Lassigny, gdzie Niemcy w pośpiechu wykopali silną linię okopów osłaniającą ich skrzydło. W następnych dniach ciężar walk przesunął się dalej na północ, w okolice Roye.

Szczegóły tego epizodu są słabo udokumentowane. Część źródeł w ogóle nie wspomina o wejściu Francuzów do Noyon i podaje tylko, że miasto przez cały ten czas pozostawało w rękach Niemców, a walki toczyły się na jego przedpolu. Pewne jest, że front ustalił się kilka kilometrów od miasta.

Pod okupacją

Noyon stało się jednym z najdalej wysuniętych w stronę Paryża punktów niemieckiej linii frontu. Niemcy opuścili je dopiero 18 marca 1917 roku, gdy wycofali się na przygotowane wcześniej pozycje Linii Hindenburga, niszcząc po drodze opuszczany teren. W marcu 1918 roku, podczas wielkiej ofensywy wiosennej, ponownie zajęli miasto. Francuzi ostatecznie wyzwolili je pod koniec sierpnia 1918 roku, z ciężko zniszczoną katedrą i domami.