Francuzi zajmują Bejrut

7 października 1918 roku do portu w Bejrucie weszły okręty francuskiego dywizjonu syryjskiego (division navale de Syrie) kontradmirała Georges’a Varneya. Według francuskich relacji admirał zszedł na ląd pierwszy, bez eskorty, i kazał rozdawać mieszkańcom zboże. Brytyjska chronologia wojny zapisała pod tym dniem zajęcie Bejrutu przez wojska francuskie. Tureckich żołnierzy już w mieście nie było, a nad rządowym serajem od kilku dni powiewała flaga arabska. Zajęcie Bejrutu było więc przede wszystkim wyścigiem politycznym: chodziło o to, kto przejmie władzę po Turkach.

Arabski rząd w Bejrucie

Bejrut, z około 190 tysiącami mieszkańców przed wojną w większości chrześcijan, był największym portem Syrii i ośrodkiem wilajetu. Lata wojny przyniosły tu blokadę morską, rekwizycje i głód, który najciężej dotknął sąsiednią górską prowincję Liban. Gdy po klęsce pod Megiddo wojska tureckie wycofały się z wybrzeża, gubernator Bejrutu przed odjazdem przekazał władzę burmistrzowi Umarowi ad-Dauukowi. Ten, gdy z Damaszku nadszedł telegram o zajęciu miasta przez Arabów i Brytyjczyków, ogłosił utworzenie rządu arabskiego i wciągnął na maszt rządowego seraju flagę powstania arabskiego. Wkrótce z Damaszku przyjechał wysłany przez emira Fajsala generał Szukri Pasza al-Ajjubi, by objąć rządy w Bejrucie i w Libanie. Źródła różnią się co do dnia jego przyjazdu i podają daty od 5 do 7 października.

Dla Francji było to wyzwanie. Według porozumienia Sykes-Picot wybrzeże syryjskie z Bejrutem należało do „niebieskiej” strefy, w której Francja miała sprawować bezpośrednią kontrolę. Paryż od dawna uważał Liban, z jego katolicką społecznością maronicką, za swoją strefę wpływów. Tymczasem Francuzi mieli w Palestynie tylko kilka tysięcy żołnierzy Oddziału Palestyny i Syrii pułkownika Philpina de Piépape’a, a cały ciężar kampanii niosła armia brytyjska.

Okręty, samochody pancerne i piechota

Francuskie okręty od początku wojny blokowały wybrzeże Syrii i Palestyny. Niedaleko Bejrutu zatonął w 1916 roku storpedowany krążownik Amiral Charner. Varney dowodził dywizjonem syryjskim od 1917 roku, a 7 października jego okręty, w tym niszczyciele, weszły do portu przed przybyciem wojsk lądowych. Tego samego dnia przez góry dotarły do Bejrutu brytyjskie samochody pancerne z 5 Dywizji Kawalerii, która dzień wcześniej zajęła węzeł kolejowy Rajak w dolinie Bekaa. Według brytyjskiej historii oficjalnej Cyrila Fallsa zastały one Bejrut wolny od Turków.

Wieczorem 8 października do miasta weszło czoło indyjskiej 7 Dywizji, która od Akki szła wybrzeżem przez Sydon. Mieszkańcy przyjęli ją owacyjnie i przekazali jej około sześciuset tureckich żołnierzy, którzy zostali w mieście. Generał porucznik Edward Bulfin, dowódca XXI Korpusu, urządził kwaterę w najlepszym hotelu Bejrutu, niemieckim Deutscher Hof. Gubernatorem wojskowym miasta został pułkownik de Piépape, a gubernatorami Sydonu i Tyru także oficerowie francuscy. Niewielkie oddziały francuskie, dowiezione trawlerami z Hajfy, przejęły pilnowanie porządku, bo w miastach panował niepokój podsycany przez zwolenników Fajsala.

Koniec arabskiej flagi

Francuzi zażądali usunięcia arabskiej administracji z wybrzeża. Na ich protest generał Edmund Allenby kazał opuścić flagę arabską w Bejrucie, odwołać Szukriego Paszę do Damaszku i rozwiązać rządy arabskie w Bejrucie, w Baabdzie, siedzibie władz Libanu, i w innych miastach nadmorskich. Flagę zdjęto bez ceremonii w ciągu kilku dni po przybyciu wojsk alianckich. Australijski historyk oficjalny Henry Gullett pisał, że wiadomość o arabskich rządach w Bejrucie i Trypolisie zaskoczyła Allenby’ego i bardzo zaszkodziła Fajsalowi, bo obudziła we Francuzach podejrzliwość wobec jego ambicji. Rządy arabskie na wybrzeżu przetrwały zaledwie kilka dni.

Epizod zapowiadał spór, który miał trwać przez następne lata. 23 października Allenby podzielił zajęte ziemie na strefy okupacyjne, a wybrzeże na północ od Akki aż po Aleksandrettę oddał pod zarząd pułkownika de Piépape’a. Z niego wyrósł po wojnie Wielki Liban pod mandatem Francji.